Darslar 49–50 · 2 ta dars · Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 5-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik). «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
50
N. N. Nosov. «Фантазёры»
Darslik: 199–204-betlar
MaqsadN. N. Nosovning «Фантазёры» hikoyasi: xayol va yolg‘on farqi.
«Фантазёры» — Nosovning eng mashhur hikoyalaridan biri. Unda Mishutka va Stasik bir-biriga kulgili uydirmalar («небылицы») to‘qishadi — hech kimni aldamay, ertak aytgandek. Qo‘shni bola Igor esa hech narsa o‘ylab topa olmaydi, lekin kecha murabboni o‘zi yeb, aybni singlisi Iraga ag‘dargani va bundan «foyda» ko‘rgani bilan maqtanadi. Mishutka va Stasik uni yolg‘onchi deb atashadi va muzqaymoqni xafa bo‘lgan Ira bilan bo‘lishishadi. Muallif ko‘rsatadi: xayol qilish — boshqa, birovga zarar keltiradigan yolg‘on — boshqa.
неold qo‘shimcha (inkor)+правдo‘zak+аoxiri
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Hikoyalar tanlovida o‘quvchi rus tilida «Давайте придумаем сказку!» deb taklif qiladi. Guruh ertakni to‘qiydi va bu o‘yin ekanini hamma biladi. Rost va to‘qima aniq ajratilgan.
Kim ishlatadi
Yozuvchilar, ssenaristlar va o‘qituvchilar to‘qima hikoyani haqiqatdan ajratib ishlaydi.
Bugun sinab ko‘ring
Bugun biror bo‘rttirilgan gapni eshitsangiz, ichingizda rus tilida «Это фантазия» deb ayting.
Namunalar
«Фантазёры» («кратко»). «Мишутка и Стасик сочиняли друг другу смешные небылицы. Потом пришёл Игорь. Он рассказал, как съел варенье, а маме сказал, что это сделала Ира. Ире попало от мамы. Мальчики назвали Игоря обманщиком и поделились мороженым с Ирой. Выдумывать для смеха можно, а обманывать нельзя.»
«Слова»: «фантазия», «сочинять», «обман», «спорить». «Пословица»: «Ложь имеет короткие ноги».
Sinfda faoliyat
«Aytib ber». Har bir o‘quvchi 2 gap rus tilida o‘ylab topadi: bittasi haqiqat, bittasi xayol. Boshqalar topishadi: «Это правда!» yoki «Это фантазия!»
Mashq
1
Hikoya qahramonlarini ayting.
Мишутка, Стасик, Игорь
2
«Фантазёр» kim?
xayolparast, uydirmalar to‘qiydigan odam
3
Hikoyada xayol va yolg‘on qanday farqlanadi?
Xayol hech kimni aldamaydi, yolg‘on esa birovga zarar keltiradi.
4
Nega yolg‘on hatto kulgili bo‘lsa ham odamlarga zarar keltirishi mumkin?
Odamlar unga ishonib xato qaror qabul qiladi va ishonch yo‘qoladi.