Astronomik va taqvimiy yil
Yer Quyosh atrofida orbita bo‘ylab aylanadi, uning o‘qi esa biroz egik. Shu sababli yil davomida Quyosh nuri Shimoliy yarimsharga turlicha tushadi. Yozda nur Shimoliy yarimsharga to‘g‘ri tushadi: havo isiydi, kunlar uzun, tunlar qisqa bo‘ladi. Qishda nur qiya tushadi: sovuq, kunlar qisqa. Bahor va kuz — oraliq fasllar. Taxminan 21-martda va 23-sentabrda kun bilan tun teng bo‘ladi (tengkunlik). Yer Quyosh atrofini 365 kun va taxminan 6 soatda aylanadi. Shuning uchun har to‘rt yilda fevralga bir kun qo‘shiladi: bu kabisa yili, unda 366 kun bor va fevral 29 kun. Kabisa yili odatda 4 ga qoldiqsiz bo‘linadi (2024, 2028). Oddiy yilda 12 oy va 365 kun bor.
Fonar va globus bilan tajriba: xonani qorong‘i qilib, fonarni «Quyosh» sifatida qo‘ying. Globusni biroz egik tutib, fonar atrofida aylantiring va qachon Shimoliy yarimshar yorqin yoritilishini kuzating. Keyin oila a’zolarining tug‘ilgan kunlari bilan yillik taqvim tuzing.