ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi9-sinf · 14-hafta

Taxta xaridi: ulgurji yoki kichik

🎯 Missiya: Taxtani ulgurji yoki kichik partiyada olamizmi, va qancha?

Dushanba

BoboYog‘ochchi bizga katta xarid taklif qildi. Avval bizga qancha taxta kerakligini bilaylik. Buning uchun hujjat kerak: .
ZarinaMarshrut xaritasi — xomashyoning «yo‘l xaritasi»: taxta qaysi amal va dastgohlardan o‘tishini boshidan oxirigacha ko‘rsatadi.
Malika esa bitta amalni mayda qadamlarga bo‘ladi: asbob, o‘lchov va ish tartibi.
JasurQoida ingliz tilida: If you break a tool, you must tell bobo. Bu — qoida va uning natijasi.
BoboXaritaga ko‘ra belanchakka 2 ta, ushlagichga 1 ta taxta ketadi. Rejadagi 5 + 6 ta uchun 5·2 + 6 = 16 taxta.
TexnologiyaIngliz tili

Qulf 1: Marshrut xaritasi

Topshiriq: Qaysi hujjat taxtaning boshidan oxirigacha o‘tadigan amallarni ko‘rsatadi?

🔑 Kalit: Bir reja davri (5 belanchak + 6 ushlagich) uchun 16 ta taxta kerak.

JasurPythonda hisoblayman. Yarmarkadan keyin kassada 503 000 so‘m bor: 480 000 yarmarka tushumi va 23 000 qolgan pul. kassa = 503000.
AnvarZaxiraga bo‘yoq va mix uchun 23 000 qoldiramiz: zaxira = 23000. Byudjet = kassa − zaxira.
Zarina — xotiradagi nomli katak. Nom harf yoki _ bilan boshlanadi, ichida defis va bo‘sh joy bo‘lmaydi.
JasurKatta va kichik harf farq qiladi: kassa, Kassa, KASSA — uch xil nom. «=» belgisi tenglama emas, .
Demak, byudjet = 503000 − 23000 = 480000. Buni kalit qilib yozamiz.
Informatika

Qulf 2: Kassa o‘zgaruvchisi

Topshiriq: Qaysi nom Pythonda to‘g‘ri o‘zgaruvchi nomi bo‘la oladi?

🔑 Kalit: Xarid byudjeti: kassadagi 503 000 so‘mdan 23 000 zaxira ayirilsa, 480 000 so‘m.

Seshanba

BoboYangi shablonda ushlagich qo‘li x sm. Shablon faqat x² − 30x + 200 ≤ 0 bo‘lganda ishlaydi.
JasurIldizlari 10 va 20: (x − 10)(x − 20) ≤ 0, demak 10 ≤ x ≤ 20.
ZarinaQadoqlash qutisiga sig‘ishi uchun yana x ≤ 16 kerak. Bu .
AnvarIkkala yechimning umumiy qismini sonlar o‘qida olamiz: 10 ≤ x ≤ 16.
Algebra

Qulf 3: Ushlagich qo‘lining uzunligi

Topshiriq: Qaysi uzunlik ikkala shartga ham mos keladi?

BoboTaxtalarni hovlidagi omborda saqlamoqchimiz. Devorining balandligini o‘lchab bering.
Malika1 m li tayoq soyasi 2 m. Ombor devorining soyasi 5 m. Tayoq va devor — o‘xshash to‘g‘ri burchakli uchburchaklar.
JasurBalandlik = 1 · 5 : 2 = 2,5 m. Balandlikning soyaga nisbati ikkalasida bir xil.
AnvarTaxta 2,4 m bo‘lsa, tik turganda sig‘adi. Burchakka esa ko‘pi bilan 40 ta taxta joylashadi.
Geometriya

Qulf 4: Ombor balandligi

Topshiriq: Tayoq 1 m, soyasi 2 m. Devor soyasi 5 m. Devor necha metr?

🔑 Kalit: Ombor burchagiga ko‘pi bilan 40 ta taxta sig‘adi.

Chorshanba

MalikaYog‘ochchi uch taklif berdi: 16 ta taxta 20 000 dan; 32 ta 15 000 dan; 64 ta 12 000 dan.
JasurKo‘p olsak arzon, shuning uchun xarid qiziq. Lekin pul qotib qoladi.
ZarinaGap tuzilishi: «Taxta arzon bo‘ldi, shuning uchun ko‘p oldik». «Shuning uchun» natija qismini boshlaydi, sabab oldin keladi.
AnvarSoliq oshsa, odamlarda pul kamayadi va talab tushishi mumkin. Yanvardan keyingi buyurtmalar noaniq.
Malikaning oyisiTalab noaniq bo‘lsa, pul qotib qolmasin deb, kerakdan ortiq taxta olmang.
Ona tiliIqtisodiy bilim asoslari

Qulf 5: Taxta narxlari

Topshiriq: «Yo‘lni qor bosdi, shuning uchun poyezd kechikdi» da sabab qismi qaysi?

🔑 Kalit: Narxlar: 16 ta — 20 000 dan (320 000), 32 ta — 15 000 dan (480 000), 64 ta — 12 000 dan (768 000).

BoboIlgak va vintlar ham kerak. Latun — mis bilan sink qotishmasi, po‘lat — temir bilan uglerod.
Zarina ko‘pincha sof metaldan qattiqroq va mustahkamroq bo‘ladi. Bronza esa mis bilan qalay.
JasurFizikadan laboratoriya: 200 g issiq va 200 g sovuq suvni aralashtirsak, harorat o‘rtacha, masalan 60 °C va 20 °C dan 40 °C bo‘ladi.
AnvarIssiq suv 60 °C dan oshmasligi kerak va uni faqat o‘qituvchi quyadi. Issiqlik o‘zicha sovuq jismdan issiqqa o‘tmaydi — bu ikkinchi qonun.
KimyoFizika

Qulf 6: Metall va issiqlik

Topshiriq: Latun qaysi metallarning qotishmasi?

Payshanba

ZarinaIjtimoiy tarmoqqa e’lon yozmoqchimiz. Huquqdan: ommaviy axborot vositalari erkin, lekin ma’lumotning to‘g‘riligi uchun javobgar.
MalikaDemak, «eng yaxshi o‘yinchoq» deb o‘ylab topmaymiz, faqat tekshirilgan narsani yozamiz.
JasurJamoat birlashmalari fuqarolarning ixtiyoriy tashkilotlari: nizom asosida ishlaydi va qonunda belgilanganicha ro‘yxatdan o‘tadi.
AnvarAdabiyotdan: lirika tashqi voqeani emas, ichki kechinma va tuyg‘uni tasvirlaydi. Furqat 1859-yilda Qo‘qonda tug‘ilgan; she’rini kitobdan o‘qiymiz.
Konstitutsiyaviy huquq asoslariAdabiyot

Qulf 7: Reklama va she’r

Topshiriq: Ommaviy axborot vositalari nima uchun javobgar?

ZarinaBiologiya: tuxum oqi qizdirilganda qotadi — bu , u qaytmas. Fermentlar reaksiyani minglab marta tezlatadi.
JasurGeografiya: Yevropa — qirg‘oqlari o‘yilgan, portlarga qulay. Yog‘och o‘rmonlarga boy Finlyandiya, Shvetsiya va Rossiyada ko‘p.
MalikaBiz esa yog‘ochni mahalliy omboridan olamiz, shuning uchun yo‘l puli kam.
AnvarRus tili: Sergey Korolev (1907–1966) — raketa texnikasining bosh konstruktori. «Учёный, чьи идеи изменили науку».
Biologiya (Sitologiya va genetika asoslari)Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)Rus tili

Qulf 8: Tushlik va ruscha

Topshiriq: Qaysi so‘z to‘g‘ri: «Учёный, … идеи изменили науку»?

Juma

AnvarJahon tarixi: Panama kanali 1914-yilda ochilgan va dengiz yo‘lini ancha qisqartirgan. Yo‘l qancha qisqa, yuk shuncha arzon.
MalikaO‘zbekiston tarixi: darslikka ko‘ra paxta xaridorlari keyingi yil hosili uchun oldindan juda past narx to‘lagan.
ZarinaBizga dars: oldindan to‘lasak, narxni hamma shartlari bilan yozib qo‘yamiz.
JasurYana: 1892-yildagi «Vabo isyoni» haqida darslik yozadi: sanitariya choralari odamlarga ishontirib tushuntirilmagan. Biz xavfsizlik qoidalarini yaxshi tushuntiramiz.
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixi

Qulf 9: Narx va yo‘l

Topshiriq: Panama kanali qaysi yilda ochilgan?

MalikaUch variant: A — 16 ta (320 000), B — 32 ta (480 000), C — 64 ta (768 000). Byudjetimiz 480 000.
JasurC byudjetdan ham, 40 talik ombor sig‘imidan ham oshadi. U chiqib ketadi.
ZarinaA hozirgi davrga yetadi, lekin ikki davr uchun 2 · 320 000 = 640 000 to‘laymiz. B esa 480 000, ya’ni 160 000 tejaydi.
AnvarB 32 taxta — aynan ikki davr, 480 000 byudjetga aynan sig‘adi va omborga ham sig‘adi. Talab noaniq bo‘lgani uchun uchdan ortiq davrga olmaymiz.
Demak, B: ikki davrga yetadigan 32 ta taxta, 480 000 so‘m.
Iqtisodiy bilim asoslari

Qulf 10: Ulgurji yoki kichik?

Topshiriq: Qaysi kalit B ni A dan yaxshiroq qildi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 16 ta fanni birlashtirdi.

Ona tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Sitologiya va genetika asoslari)FizikaGeografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)GeometriyaKonstitutsiyaviy huquq asoslariIqtisodiy bilim asoslariJahon tarixiKimyoO‘zbekiston tarixiRus tili

0 / 13 yulduz

Jamoa hisoboti

Taxta xaridi: 32 ta, ikki davrga

Muammo: taxtani kichik yoki ulgurji olish. Hisobladik: bir davrga 16 ta taxta. Byudjet 480 000 so‘m, ombor 40 ta taxtani sig‘diradi. Narxlar: 16 ta — 320 000, 32 ta — 480 000, 64 ta — 768 000. Qaror: 32 ta, ikki davrga, 160 000 so‘m tejaymiz. Keyingi qadam: sifat tekshiruvi va xavfsizlik yorlig‘i.

— 9-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Bir reja davri (5 belanchak + 6 ushlagich) uchun 16 ta taxta kerak.
  2. Xarid byudjeti: kassadagi 503 000 so‘mdan 23 000 zaxira ayirilsa, 480 000 so‘m.
  3. Ombor burchagiga ko‘pi bilan 40 ta taxta sig‘adi.
  4. Narxlar: 16 ta — 20 000 dan (320 000), 32 ta — 15 000 dan (480 000), 64 ta — 12 000 dan (768 000).

Yulduzli savollar

  1. 32 ta taxta 15 000 dan olinsa, jami narx qancha?

  2. Qotishma sof metalga qaraganda ko‘pincha qanday bo‘ladi?

  3. O‘ylab ko‘r: nega B ni emas, uch davrlik zaxira olmadik?

Hikoyadagi darslar