39
Daraxtlar – tabiat mo‘jizasi
Darslik: 3-qism, 17–19-betlar
MaqsadDaraxtlarning foydasini sanash; ma’lumotli matndan asosiy faktlarni ajratish.
Yangi so‘zlar
daraxt · treekislorod · oxygensoya · shadechinor · plane tree
Tushuntirish
Daraxtlar havoni toza qiladi: ular karbonat angidridni o‘ziga olib, kislorod chiqaradi. Ular soya beradi, meva beradi, tuproqni shamol va suvdan saqlaydi. Darslikda «Daraxtlar — tabiat mo‘jizasi» ma’lumotli matni bor: unda O‘zbekistondagi g‘ayrioddiy daraxtlar tilga olinadi. Biz uni takrorlamaymiz, o‘z matnimizni o‘qiymiz. Ma’lumotli matnni o‘qiganda sarlavha, yangi so‘zlar va raqamlarga e’tibor beramiz.
✓Ma’lumotli matn
Sarlavha, yangi so‘zlar va raqamlarga e’tibor ber.
Qaysi guruhga kiradi?
🌱 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Maktabdagi o‘simliklar haqidagi plakatda bola sarlavhani, bitta yangi so‘zni va bitta asosiy faktni topdi. Endi uni do‘stiga aytib bera oladi.
Kim ishlatadi
Jurnalistlar, gidlar
Bugun sinab ko‘ring
Biror e’londan sarlavhani va bitta asosiy faktni toping.
Namunalar
«Chinor bobo». Bizning mahallamizda yuz yildan oshgan chinor o‘sadi. Uning tanasini uch kishi quchoqlay olmaydi. Yoz kunlari chinor soyasida kattalar choy ichadi, bolalar o‘ynaydi. Daraxt barglari changni ushlab, havoni tozalaydi. Kuzda xazon bo‘lgan barglar yerni o‘g‘itlaydi. Har bahorda biz chinor yoniga yangi ko‘chat o‘tqazamiz, shunda mahallamiz hech qachon soyasiz qolmaydi.
Faktlar: daraxt — kislorod beradi; soya beradi; tuproqni asraydi.
Sinfda faoliyat
«Daraxt tanlovi»: bolalar sinf hovlisiga ekish uchun ko‘chat tanlab, foydasini tushuntiradi.
Mashq
1
Chinor necha yoshdan oshgan?
Yuz yoshdan oshgan
2
Yozda chinor soyasida nima qilishadi?
Kattalar choy ichadi, bolalar o‘ynaydi.
3
Barglar havoga qanday foyda keltiradi?
Changni ushlab, havoni tozalaydi.
4
Mahalla nima uchun har bahor ko‘chat o‘tqazadi?
Soyasiz qolmaslik uchun.
5
Daraxt havoga qaysi gazni chiqaradi?
Kislorodni