Darslar 35–36 · 2 ta dars · M.E. Toirova. O‘qish savodxonligi 3-sinf, 1-qism; U.B. Aydarova, N.Q. Azizova, M.E. Toirova. 2-qism; U.B. Aydarova, N.Q. Azizova. 3- va 4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
35
Tabiat zanjiri
Darslik: 3-qism, 4–7-betlar
MaqsadTabiatdagi hamma narsa bir-biriga bog‘liqligini tushunish; rivoyat va ma’lumotli matn farqini ko‘rish.
Yangi so‘zlar
zanjir · chainbug‘lanmoq · to evaporatesuv aylanishi · water cycleo‘txo‘r · herbivore
Tushuntirish
Tabiatda hamma narsa zanjirdek bir-biriga ulangan: suv, o‘simlik, hayvon va inson. Darslikdagi «Tabiat zanjiri» rivoyatida tog‘dan tushgan irmoq haqida hikoya qilinadi. Biz uni takrorlamaymiz, o‘z matnimizni o‘qiymiz. Rivoyatda voqea hikoya qilinadi, ma’lumotli matnda esa aniq faktlar bo‘ladi: masalan, suv dengizdan bug‘lanib bulutga aylanadi, yomg‘ir bo‘lib yog‘adi va daryo orqali yana dengizga qaytadi.
So‘zni to‘g‘ri qutiga sudrang (yoki so‘zni, keyin qutini bosing)
O‘simlik
Hayvon
🌼 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Maktab gulzoriga bir hafta suv quyilmadi. Barglar so‘lidi va gulga kelgan hasharotlar boshqa joyga ketdi.
Kim ishlatadi
Bog‘bonlar, dehqonlar
Bugun sinab ko‘ring
Bitta o‘simlikka qarab, unga nima kerakligini ayting.
Namunalar
«Tomchining sayohati». Dengiz yuzasidagi tomchi quyosh isitganda bug‘ bo‘lib osmonga ko‘tarildi. U boshqa tomchilar bilan bulutga aylandi. Shamol bulutni tog‘ tomon haydadi. U yerda tomchi yomg‘ir bo‘lib yog‘di va o‘tni sug‘ordi. O‘tni quyon yedi, quyonni esa tulki ovladi. Qolgan suv irmoqqa, so‘ng daryoga oqib, yana dengizga qaytdi. «Hamma narsa bir-biriga kerak», — dedi tomchi.
Oziq zanjiri: o‘t → quyon → tulki.
Sinfda faoliyat
«Tirik zanjir»: bolalar qo‘l ushlab suv aylanishi bosqichlarini (dengiz, bug‘, bulut, yomg‘ir, daryo) ketma-ket aytadi.