☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Uy: quyosh, suv va issiqlik

Darslar 13–14 · 2 ta dars · O.E. Tigay, Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 2-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, 2023; O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 2-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, 2023
14

Qishda issiq, kechqurun yorug‘

Darslik: 1-qism, 46–49-betlar
MaqsadUyni isitish usullarini (qadimiy va hozirgi) bilish; elektr uyga qanday kirishini sodda tushuntirish; issiqni saqlash yo‘llarini aytish.
Yangi so‘zlar
o‘choq · stove / hearthisitish · heatingelektr toki · electric currentsim · wire
Tushuntirish

Qadimda odamlar g‘orlarda yashab, gulxan yoqib isingan. Keyin uylar qurib, o‘choq va kamin yoqqan: devor qiziydi, undan xonadagi havo isiydi. Hozir quvurlarda issiq suv aylanadigan isitish tizimi va konditsionerlar ham bor. Televizor, changyutkich, muzlatkich elektr toki bilan ishlaydi. Elektr toki simlar orqali keladi — suvning quvurda oqishiga o‘xshaydi. Issiqni saqlash uchun deraza va eshiklarni yopamiz.

Namunalar
Tosh yoki g‘isht o‘choq issiqni uzoq saqlaydi.
Keraksiz chiroqni o‘chirsak, elektr tejaladi.
Sinfda faoliyat

Tajriba «Issiqni kim saqlaydi?»: ikkita bir xil stakanga iliq (qaynoq emas!) jo‘mrak suvi quying. Birini jun paypoq bilan o‘rang, ikkinchisini ochiq qoldiring. 15 daqiqadan keyin ikkalasiga qo‘l tekkizib, qaysi biri issiqroq ekanini toping. Xulosa: jun issiqni saqlaydi. Xavfsizlik: faqat iliq suv ishlating; qaynoq suv bilan ishlamang. Elektr rozetkaga hech qachon tegmang.

Mashq
1
Qadimda odamlar qanday isingan?
2
Elektr uyga nima orqali keladi?
3
Uydagi issiqni saqlash uchun 2 ta qoida ayting.