☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Sun’iy yo‘ldoshlar va takrorlash: «Yer va koinot»

Darslar 32–33 · 2 ta dars · O.E. Tigay, Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 2-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, 2023; O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 2-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, 2023
32

Yerning sun’iy yo‘ldoshlari

Darslik: 2-qism, 21–23-betlar
MaqsadSun’iy yo‘ldosh nima ekanini va uning turlarini (aloqa, navigatsiya, ob-havo, astronomik) bilish.
Yangi so‘zlar
sun’iy yo‘ldosh · artificial satelliteantenna · antennasignal · signalnavigator · navigator
Tushuntirish

Sun’iy yo‘ldoshlar — odamlar yaratgan va Yer atrofida aylanadigan uchish apparatlari. Birinchi sun’iy yo‘ldosh «Sputnik-1» 1957-yilda uchirilgan: u antennali metall to‘p bo‘lgan. Hozir Yer atrofida minglab sun’iy yo‘ldosh aylanadi. Aloqa yo‘ldoshlari telefon, Internet va televizor signalini uzatadi. Navigatsiya yo‘ldoshlari (GPS) manzilni topishga yordam beradi. Ob-havo yo‘ldoshlari bulutlarni kuzatib, ob-havo prognozini tuzishga imkon beradi. Astronomik yo‘ldoshlar yulduz va sayyoralarni o‘rganadi.

Namunalar
Uyimiz tomidagi likopchasimon antenna yo‘ldoshdan televizor signalini qabul qiladi.
Telefonimizdagi xarita GPS yo‘ldoshlari yordamida yo‘lni ko‘rsatadi.
Sinfda faoliyat

O‘yin «Qaysi yo‘ldosh?»: kartochkalarda 4 xil yo‘ldosh va ularning ishi yozilgan (televizor signali, manzilni topish, yomg‘ir va bulutni kuzatish, yulduzlarni o‘rganish). Bolalar juftlarini topadi. Keyin o‘z «sun’iy yo‘ldosh»ingizni chizib, u qanday foyda keltirishini yozing.

Mashq
1
Sun’iy yo‘ldosh nima?
2
Ob-havoni qaysi yo‘ldoshlar kuzatadi?
3
GPS nima uchun kerak?