☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Tembr va yakuniy takrorlash

Darslar 56–57 · 2 ta dars · O.E. Tigay, Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 2-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, 2023; O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 2-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, 2023
56

Betakror tembr

Darslik: 2-qism, 99–101-betlar
MaqsadTembr — tovushning o‘ziga xos «rangi» ekanini bilish; tovushni tembriga qarab tanish; shovqindan quloqni asrash qoidalarini aytish.
Yangi so‘zlar
tembr · timbrecholg‘u asbobi · musical instrumentshovqin · noisetanimoq · to recognise
Tushuntirish

Tovushlar bir-biridan baland-pastligi va kuchi bilan farq qiladi. Yana bir muhim belgi bor — tembr. Tembr tovushning o‘ziga xos «rangi»: u bilan qaysi tovush kimniki yoki nimaniki ekanini aniqlaymiz. Har bir odamning ovozi o‘ziga xos, shuning uchun do‘stimizni ko‘rmasdan ham ovozidan taniymiz. Har bir cholg‘u asbobining o‘z tembri bor: pianino, doira, rubob bir xil notada chalsa ham bir-biridan farq qiladi. Bir vaqtning o‘zida ko‘p tovush tartibsiz eshitilsa, shovqin bo‘ladi. Shovqin diqqatni chalg‘itadi, kuchli shovqin quloqqa zarar qiladi.

Namunalar
Onamizning ovozini yuzlab ovoz ichidan ham taniymiz.
Dars tayyorlayotganda televizor va musiqani o‘chirsak, diqqatimiz yaxshi bo‘ladi.
Sinfda faoliyat

O‘yin «Bu kimning ovozi?»: bola sinfga orqasini o‘girib turadi. Boshqalar navbat bilan uning ismini aytadi. U ovozdan kimligini topadi. Ikkinchi o‘yin «Bu nimaning tovushi?»: orqamiz o‘girilganda o‘rtog‘imiz qog‘ozni g‘ijimlaydi, kitob varaqlaydi, suv quyadi, stolni taqillatadi — biz nima ekanini topamiz. Xavfsizlik: baland ovozda baqirmang; shovqin kuchli bo‘lsa, quloqni asrang.

Mashq
1
Tembr nima?
2
Nima uchun ko‘rmasdan do‘stimizni ovozidan taniymiz?
3
Shovqin nima va qulog‘imizni qanday asraymiz?