☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Nur va soya

Darslar 52–53 · 2 ta dars · O.E. Tigay, Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 2-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, 2023; O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 2-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, 2023
52

Mo‘jizaviy nur

Darslik: 2-qism, 84–87-betlar
MaqsadNur nima uchun kerakligini, yorug‘lik manbalarini (tabiiy va sun’iy) va nur issiqlikka aylanishini bilish.
Yangi so‘zlar
nur · light, rayyorug‘lik manbayi · light sourceakslanmoq · to be reflectedyutmoq · to absorb
Tushuntirish

Biz yorug‘lik bor bo‘lgani uchun ko‘ramiz. Nur jismga tushib, undan qaytadi va ko‘zimizga kiradi — shunda jismni ko‘ramiz. Mutlaqo qorong‘i xonada hech narsa ko‘rinmaydi. Nur juda tez tarqaladi. Yorug‘lik manbalari tabiiy bo‘ladi: Quyosh, yulduzlar, chaqmoq, yaltiroqqurt; va sun’iy: chiroq, sham, fonar, fara. Nur ham energiya turi: u issiqlikka aylanishi mumkin. Qora va to‘q rangli sirt nurni ko‘proq yutib, tezroq qiziydi, oq va och sirt nurni qaytarib, sekinroq qiziydi. Shuning uchun yozda och rangli kiyim kiyamiz.

Namunalar
Quyoshda qora mashina oq mashinadan ko‘ra qizib ketadi.
Yo‘l belgilari va velosiped yorug‘ qaytargichlari fara nurini qaytaradi.
Sinfda faoliyat

Tajriba «Qora va oq qog‘oz»: ikki bir xil muz bo‘lagini (yoki ikkita bir xil termometrni) oq va qora qog‘oz ustiga qo‘yib, quyoshli deraza oldiga yoki chiroq ostiga qo‘ying. 10 daqiqadan keyin qaysi muz tezroq erigan? Xulosa: qora sirt nurni ko‘proq yutadi. Xavfsizlik: Quyoshga yoki yorqin chiroqqa to‘g‘ri qaramang, quyoshda bosh kiyim kiying.

Mashq
1
Nega qorong‘i xonada hech narsa ko‘rinmaydi?
2
Tabiiy yorug‘lik manbalaridan 2 tasini ayting.
3
Yozda qanday rangli kiyim kiyish yaxshi?