ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Elektr qanday olinadi va energiya aylanishi

Darslar 48–49 · 2 ta dars · O.E. Tigay, Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 2-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, 2023; O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 2-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, 2023
48

Elektr qanday olinadi?

Darslik: 2-qism, 69–73-betlar
MaqsadElektr energiyasi generatorda ishlab chiqarilishini, elektr stansiyalarining turlarini (issiqlik, gidro-, shamol, quyosh) sodda tushuntirish.
Yangi so‘zlar
generator · generatorturbina · turbineelektr stansiya · power stationquyosh paneli · solar panel
Tushuntirish

Elektr tayyor holda tabiatda kam uchraydi, uni elektr stansiyalarida generator ishlab chiqaradi. Generatorning ichida magnitlar va simlar bor; magnitlar aylansa, simlarda elektr toki paydo bo‘ladi. Magnitlarni turbina aylantiradi — kattakon parrak. Turbinani nima aylantirishiga qarab stansiya turlari farq qiladi. Issiqlik stansiyasida ko‘mir yoki gaz yoqiladi, suv bug‘ga aylanib, turbinani aylantiradi. Gidroelektrostansiyada turbinani yuqoridan tushayotgan suv aylantiradi. Shamol stansiyasida turbinani shamol aylantiradi. Quyosh panellari quyosh nurini to‘g‘ridan to‘g‘ri elektrga aylantiradi.

+ −

Ketma-ket: ikkala kalit yopiq bo‘lsagina tok yuradi

Yonayotgan lampalar: 1 + 1

🏭 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Elektr qayerdan kelishini bilsangiz, uni tejashni ham tushunasiz.

Bugun sinab ko‘ring

Elektr qayerdan kelishini bir gap bilan ayting.

Namunalar
Issiqlik stansiyasi: ko‘mir → qaynoq bug‘ → turbina → generator → elektr.
Quyosh va shamol tugamaydigan manbalar, ular havoni ifloslantirmaydi.
Sinfda faoliyat

Model «Shamol parragi»: kvadrat qog‘ozni burchaklardan markazga qarab kesib (to‘liq emas), har bir ikkinchi uchini markazga buklab, kattalar yordamida qalam o‘chirg‘ichiga igna bilan mahkamlang. Puflab, parrak aylanishini kuzating: kuchliroq puflasak, tezroq aylanadimi? Parrakni turbina deb tasavvur qiling. Xavfsizlik: ignani faqat kattalar tutadi va qalamga o‘ta puxta mahkamlaydi.

Mashq
1
Elektr energiyasini ishlab chiqaradigan qurilma nima deyiladi?
2
Gidroelektrostansiyada turbinani nima aylantiradi?
3
Quyosh panelining 2 ta foydasini ayting.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBobo ovoziHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →