☰ Reja · O‘zbekiston tarixi

1917-yil: Turkiston Muxtoriyati va sovet hokimiyatining o‘rnatilishi

17-hafta · blok 1.5 · 3 dars
1

1917-yil: ikki inqilob va Turkiston Muxtoriyati

maktab darsligi: o‘zbekiston tarixi 10-sinf, 1-bob
Maqsad: 1917-yil voqealarini ketma-ketlikda va Muxtoriyat mohiyatini bilish.
Qoida va g‘oya

1917-yil fevralida Rossiyada podsho hokimiyati ag‘darildi (Fevral inqilobi), Muvaqqat hukumat tuzildi. Turkistonda ham Muvaqqat hukumat qo‘mitasi va mahalliy tashkilotlar faoliyat yuritdi. Oktyabr–noyabr oylarida Toshkentda hokimiyatni bolsheviklar egalladi; mahalliy aholining aksariyati hukumatda ishtirok ettirilmadi. Bunga javoban 1917-yil 27-noyabrda Qo‘qonda IV favqulodda umummusulmon qurultoyi Turkiston Muxtoriyatini e’lon qildi. Muxtoriyat — o‘z ichki ishlarini mustaqil boshqaradigan hudud. Hukumat rahbarlari orasida Muhammadjon Tinishboyev va Mustafo Cho‘qay bor edi. 1918-yil fevralida sovet qo‘shinlari Qo‘qonni egallab, Muxtoriyatni tugatdi. 1918-yil aprelda Turkiston ASSR e’lon qilindi.

Namunaviy masalalar
Muxtoriyat nima?
Yechim: Ichki ishlarini o‘zi boshqaradigan hududiy birlik.
Javob: Ichki ishlarida mustaqil boshqariladigan hudud
Fevral inqilobining Rossiya uchun natijasi nima bo‘ldi?
Yechim: Podsho hokimiyati ag‘darildi.
Javob: Podsho hokimiyati ag‘darildi
Turkiston ASSR qaysi yilda e’lon qilingan?
Yechim: 1918-yil aprel.
Javob: 1918-yil
Tipik xatolar
  • Fevral va Oktyabr voqealarini aralashtirish: fevralda podsho ag‘darildi, oktyabr–noyabrda bolsheviklar hokimiyat tepasiga keldi.
  • Muxtoriyatni Turkiston ASSR bilan bir deb o‘ylash: biri 1917, ikkinchisi 1918-yilda.
Mashq
1
Muxtoriyat tugatilgan yilni ayting.
2
Toshkentda hokimiyatni kim egalladi (1917)?
3
Muxtoriyat hukumati rahbarlaridan birini ayting.
4
Muxtoriyatni qaysi qurultoy e’lon qildi?