☰ Reja · O‘zbekiston tarixi

1917-yil: Turkiston Muxtoriyati va sovet hokimiyatining o‘rnatilishi

17-hafta · blok 1.5 · 3 dars
2

Buxoro va Xiva; sovet hokimiyatiga qarshi harakatlar

maktab darsligi: o‘zbekiston tarixi 10-sinf, 1-bob
Maqsad: Buxoro va Xivadagi o‘zgarishlar hamda qurolli harakatlarni bilish.
Qoida va g‘oya

Buxoroda amirlik tuzumiga qarshi yangilanish tarafdorlari — Yosh buxoroliklar (Fayzulla Xo‘jayev, Abdurauf Fitrat va boshqalar) chiqdi. 1920-yil sentabrida Qizil Armiya Buxoroni egalladi, amirlik tugatildi va Buxoro Xalq Sovet Respublikasi tuzildi. Xivada 1920-yil boshida xon hokimiyati ag‘darildi va Xorazm Xalq Sovet Respublikasi e’lon qilindi. 1920-yillarda sovet hokimiyatiga qarshi qurolli harakat kuchaydi. Rus tilida ular ‘bosmachilar’ deb atalgan, mahalliy aholi esa ‘qo‘rboshilar’ harakati deb bilgan. Farg‘ona vodiysida Madaminbek, Buxoro sharqida Ibrohimbek mashhur bo‘lgan. 1921-yil oxirida turk generali Anvar posho harakatga qo‘shildi va 1922-yilda jangda halok bo‘ldi.

Namunaviy masalalar
Yosh buxoroliklardan ikkitasini ayting.
Yechim: Fayzulla Xo‘jayev va Abdurauf Fitrat.
Javob: Fayzulla Xo‘jayev, Abdurauf Fitrat
Xorazm Xalq Sovet Respublikasi qachon e’lon qilindi?
Yechim: 1920-yil boshida.
Javob: 1920-yilda
Qo‘rboshi so‘zi kimni anglatadi?
Yechim: Qurolli guruh boshlig‘ini.
Javob: Qurolli guruh rahbari
Tipik xatolar
  • Yosh buxoroliklarni Yosh turklar bilan aralashtirish: bular Buxorodagi islohotchilar.
  • Bu harakatni faqat bir hududda bo‘lgan deb o‘ylash: u Farg‘ona va Buxoroda kuchli edi.
Mashq
1
Farg‘ona vodiysida qaysi qo‘rboshi mashhur bo‘lgan?
2
Buxoro Xalq Sovet Respublikasi qaysi davlat o‘rnida tuzildi?
3
Xorazm Xalq Sovet Respublikasi qaysi xonlik o‘rnida tuzildi?
4
Anvar posho qaysi yilda halok bo‘lgan?