1
Mo‘g‘ul istilosi va mudofaa
maktab darsligi: o‘zbekiston tarixi 7-sinf, IV bob (mo‘g‘ul istilosi)
Maqsad: Mo‘g‘ul bosqini bosqichlarini sanalar va shaharlar bilan bog‘lash.
Qoida va g‘oya
1219-yilda Chingizxon qo‘shini Xorazmshohlar yerlariga kirdi. Bosqin voqealari: • 1219–1220 — Otror qamal qilinib, egallandi; • 1220 — Buxoro egallandi, Samarqand taslim bo‘ldi; • 1220 — Xo‘jandda Temur Malik qahramonona qarshilik ko‘rsatdi; • 1221 — Urganch uzoq qamaldan so‘ng bosib olindi. Xorazmshoh Alouddin Muhammad qochib, 1220-yilda Kaspiy dengizidagi orolda vafot etdi. Qo‘shin tarqoq bo‘lgani uchun shaharlar birin-ketin egallandi. Oqibatlari: ko‘plab shaharlar vayron bo‘ldi, sug‘orish inshootlari buzildi, hunarmandlar asir olinib, Mo‘g‘ulistonga olib ketildi, aholi kamaydi. Shunga qaramay, ko‘p joylarda xalq jon fido qilib qarshilik ko‘rsatdi.
Namunaviy masalalar
Mo‘g‘ullar Buxoro va Samarqandni qaysi yili egalladi?
Yechim: Ikkala shahar ham 1220-yilda egallangan.
Javob: 1220-yilda
Yechim: Ikkala shahar ham 1220-yilda egallangan.
Javob: 1220-yilda
Xo‘jand mudofaasiga kim boshchilik qilgan?
Yechim: Xo‘jand qal’asini himoya qilgan sarkarda.
Javob: Temur Malik
Yechim: Xo‘jand qal’asini himoya qilgan sarkarda.
Javob: Temur Malik
Mo‘g‘ul istilosining ikkita oqibatini ayting.
Yechim: Shaharlar vayron bo‘ldi, sug‘orish tizimi buzildi.
Javob: Shaharlar vayron bo‘lishi; sug‘orish tizimining buzilishi
Yechim: Shaharlar vayron bo‘ldi, sug‘orish tizimi buzildi.
Javob: Shaharlar vayron bo‘lishi; sug‘orish tizimining buzilishi
Tipik xatolar
- Urganchning qulashini 1220 deb yozish: u 1221-yilda egallangan.
- Mudofaa qahramonini adashtirish: Xo‘jand — Temur Malik, jang maydonida kurashgan sarkarda — Jaloliddin.
Mashq
1
Chingizxon qo‘shini Xorazm yerlariga qachon kirdi?
1219-yilda
2
Urganch qachon bosib olindi?
1221-yilda
3
Xo‘jand himoyachisi kim?
Temur Malik
4
Muhammad II qayerda vafot etgan?
Kaspiy dengizidagi orolda (1220)