Eng qadimgi odamlar va tosh davri
Eng qadimgi odamlar tosh qurollar yasab, ov va termachilik bilan yashagan. Bunday xo‘jalik o‘zlashtiruvchi xo‘jalik deyiladi: odam tabiat tayyor bergan narsani oladi, o‘zi ishlab chiqarmaydi. Odam rivojlanishining uch bosqichi: arxantrop (eng qadimgi odam), paleoantrop (neandertal) va neoantrop (hozirgi tipdagi odam, kromanyon). Tosh davri uch qismga bo‘linadi: • paleolit (qadimgi tosh davri) — o‘tkir uchli tosh qurollar, olovdan foydalanish, g‘orlarda yashash; • mezolit (o‘rta tosh davri) — o‘q-yoy paydo bo‘ldi, ov samaraliroq bo‘ldi; • neolit (yangi tosh davri) — qurollar silliqlandi, sopol idish yasala boshladi, dehqonchilik va chorvachilikka o‘tish boshlandi. Neolitdagi bu o‘zgarish ‘neolit inqilobi’ deyiladi: o‘zlashtiruvchi xo‘jalikdan ishlab chiqaruvchi xo‘jalikka o‘tish. O‘zbekiston yodgorliklari: Selung‘ur g‘ori (Farg‘ona vodiysi) — eng qadimgi davr izlari; Teshiktosh g‘ori (Boysun tog‘lari, Surxondaryo) — neandertal bola suyaklari; Obirahmat (Toshkent viloyati) — paleolit manzilgohi; Zarautsoy (Surxondaryo) — qoyatosh suratlari.
Yechim: Termachilik va ovda odam tayyor tabiiy mahsulotni oladi. U mahsulotni o‘zi yetishtirmaydi. Shuning uchun bu o‘zlashtiruvchi xo‘jalik.
Javob: O‘zlashtiruvchi xo‘jalik
Yechim: Paleolitda tosh nayza va tayoq ishlatilgan. Mezolitda uzoqdan otiladigan qurol — o‘q-yoy ixtiro qilindi. Bu ovni osonlashtirdi.
Javob: O‘q-yoyning paydo bo‘lishi
Yechim: Odam avval faqat ov va termachilik qilgan. Neolitda ekin ekish va hayvon boqishni boshladi. Bu o‘zlashtiruvchidan ishlab chiqaruvchi xo‘jalikka o‘tishdir.
Javob: O‘zlashtiruvchi xo‘jalikdan ishlab chiqaruvchi xo‘jalikka o‘tish
- Mezolit va neolitni almashtirib yuborish: o‘q-yoy — mezolit, sopol idish va dehqonchilikka o‘tish — neolit.
- Teshiktosh g‘orini Farg‘onadagi Selung‘ur bilan adashtirish: Teshiktosh — Boysun tog‘larida (Surxondaryo).