1
Aralash mashqlar: xronologiya
maktab darsligi: tarix 6-sinf va o‘zbekiston tarixi 7–8-sinf, tegishli boblar
Maqsad: Asosiy sanalarni davrlar bo‘yicha tartibga solish.
Qoida va g‘oya
Xronologiya jadvali (yil — voqea): • m.a. 329–327 — Spitamen boshchiligidagi qarshilik; • I–III asr — Kushon podsholigi; • 552 — Turk xoqonligining tuzilishi; • 709 va 712 — Buxoro va Samarqandning arablar tomonidan egallanishi; • 875–999 — Somoniylar davri; • 1219–1221 — Chingizxon qo‘shinlarining yurishi; • 1370 — Amir Temur davlatining tuzilishi; • 1500 — Shayboniyxon Samarqandni egalladi; • 1709 — Qo‘qon xonligining tashkil topishi; • 1785 — Buxoroda Mang‘itlar sulolasi hokimiyati. Tartib topshirig‘ida avval asrlarni solishtiring, so‘ng yillarni.
Namunaviy masalalar
Qaysi voqea oldin: Turk xoqonligining tuzilishi yoki Qutayba yurishlari?
Yechim: 552 < 709, demak, Turk xoqonligi oldin.
Javob: Turk xoqonligi
Yechim: 552 < 709, demak, Turk xoqonligi oldin.
Javob: Turk xoqonligi
Somoniylar davlati necha yil mavjud bo‘lgan (875–999)?
Yechim: 999 − 875 = 124.
Javob: 124 yil
Yechim: 999 − 875 = 124.
Javob: 124 yil
Shayboniyxon Samarqandni egallagan yil Amir Temur davlati tuzilgan yildan necha yil keyin?
Yechim: 1500 − 1370 = 130.
Javob: 130 yil
Yechim: 1500 − 1370 = 130.
Javob: 130 yil
Tipik xatolar
- Asrlarni adashtirish: 1500-yil XVI asrga emas, XV asr oxiri–XVI asr boshiga to‘g‘ri keladi, yil bilan asrni alohida tekshiring.
- Davr oralig‘ini hisoblashda boshlanish va tugash yilini almashtirish.
Mashq
1
Qaysi sana oldin: 552 yoki 1370?
552
2
1220-yil qaysi davrga tegishli?
Chingizxon yurishlari davri
3
1709-yildan 1785-yilgacha necha yil o‘tgan?
76 yil
4
Qaysi sana keyin: 712 yoki 875?
875