3
Milliy-hududiy chegaralanish va O‘zbekiston SSRning tuzilishi
maktab darsligi: o‘zbekiston tarixi 10-sinf, 2-bob
Maqsad: 1924-yilgi chegaralanish, yangi respublikalar va poytaxt masalasini bilish.
Qoida va g‘oya
1924-yilda Markaziy Osiyoda milliy-hududiy chegaralanish o‘tkazildi: Turkiston ASSR, Buxoro va Xorazm respublikalari tugatilib, yangi milliy respublikalar tuzildi. Shu yilning 27-oktyabrida O‘zbekiston SSR tashkil topdi (Turkmaniston SSR ham shu yili tuzildi). Tojikiston dastlab O‘zbekiston tarkibida avtonom respublika edi, 1929-yilda SSR bo‘ldi. Qoraqalpog‘iston 1925-yilda avtonom viloyat sifatida tuzildi, 1936-yilda O‘zbekiston SSR tarkibiga ASSR sifatida kirdi. 1925-yil mayida O‘zbekiston SSR SSSR tarkibiga rasman qabul qilindi. Poytaxt 1924–1930-yillarda Samarqand edi, so‘ng Toshkentga ko‘chirildi.
Namunaviy masalalar
1924–1930-yillarda O‘zbekiston SSR poytaxti qaysi shahar edi?
Yechim: Samarqand.
Javob: Samarqand
Yechim: Samarqand.
Javob: Samarqand
Tojikiston qachon SSR maqomiga ega bo‘ldi?
Yechim: 1929-yil.
Javob: 1929-yilda
Yechim: 1929-yil.
Javob: 1929-yilda
Qoraqalpog‘iston 1925-yilda qanday maqomda tuzilgan?
Yechim: Avtonom viloyat.
Javob: Avtonom viloyat
Yechim: Avtonom viloyat.
Javob: Avtonom viloyat
Tipik xatolar
- Poytaxt 1930-yilgacha Toshkent edi deb o‘ylash: 1924–1930-yillarda Samarqand edi.
- Tojikistonni 1924-yilda SSR deb yozish: 1924-yilda avtonom respublika edi.
Mashq
1
Poytaxt Toshkentga qachon ko‘chirildi?
1930-yilda
2
Turkmaniston SSR qaysi yili tuzildi?
1924-yilda
3
O‘zbekiston SSR SSSRga qaysi yili kirdi?
1925-yilda
4
Chegaralanishda qaysi respublikalar tugatildi?
Turkiston ASSR, Buxoro va Xorazm respublikalari