1
Buxoro amirligi
maktab darsligi: o‘zbekiston tarixi 8-sinf, II–III bob (Buxoro amirligi)
Maqsad: Mang‘itlar hokimiyatga kelishi, amirlar va boshqaruv lavozimlarini bilish.
Qoida va g‘oya
XVIII asrning birinchi yarmida Buxoro xonligi zaiflashdi: beklar mustaqillikka intildi, 1740-yilda Nodirshoh bosqini bo‘ldi. Hokimiyat tobora mang‘itlar sulolasi vakillari — otaliqlar qo‘liga o‘tdi. Shohmurod (1785–1800) amir unvonini qabul qildi, shu bilan davlat Buxoro amirligi deb ataldi. Amir Haydar (1800–1826) va Nasrulloxon (1826–1860) davrida markaziy hokimiyat mustahkamlandi, Nasrulloxon Qo‘qon xonligi bilan urush olib bordi. Boshqaruv: amir davlat boshlig‘i; qushbegi — bosh vazir; devonbegi — moliya ishlari; parvonachi — soliq; otaliq; qozikalon — sud; mirshab — tartib; raislar — shariat tartibi nazorati. Davlat bekliklarga bo‘lingan (Hisor, Qarshi, Shahrisabz va boshqalar). Aholidan xiroj, zakot, tanobona kabi soliqlar olingan.
Namunaviy masalalar
Buxoro amirligi qaysi sulola davrida tuzilgan?
Yechim: Hokimiyatga mang‘itlar kelgan, Shohmurod amir unvonini olgan.
Javob: Mang‘itlar sulolasi davrida
Yechim: Hokimiyatga mang‘itlar kelgan, Shohmurod amir unvonini olgan.
Javob: Mang‘itlar sulolasi davrida
Buxoroda amir unvoni kim tomonidan qabul qilingan?
Yechim: 1785-yilda Shohmurod.
Javob: Shohmurod (1785)
Yechim: 1785-yilda Shohmurod.
Javob: Shohmurod (1785)
Qushbegi kim edi?
Yechim: Amir ostida bosh vazir lavozimi.
Javob: Bosh vazir
Yechim: Amir ostida bosh vazir lavozimi.
Javob: Bosh vazir
Tipik xatolar
- Buxoro amirligi 1740-yilda tuzilgan deb yozish: 1740 — Nodirshoh bosqini; amirlik Shohmurod (1785) davridan.
- Nasrulloxon yillarini Haydarniki bilan almashtirish: Haydar 1800–1826, Nasrulloxon 1826–1860.
Mashq
1
Amir Haydar qachon hukmronlik qilgan?
1800–1826-yillarda
2
Nasrulloxon qachon hukmronlik qilgan?
1826–1860-yillarda
3
Qozikalon qanday vazifa bajargan?
Sud ishlari
4
Amirlik qanday birliklarga bo‘lingan?
Bekliklarga