1
Davlatning tashkil topishi
maktab darsligi: o‘zbekiston tarixi 7-sinf, V bob (Amir Temur davlati)
Maqsad: Temurning hokimiyatga kelish bosqichlarini sanalari bilan aytib berish.
Qoida va g‘oya
Amir Temur 1336-yilda Kesh (Shahrisabz) yaqinidagi Xo‘ja Ilg‘or qishlog‘ida tug‘ildi. XIV asr o‘rtalarida Chig‘atoy ulusi parchalanib, Movarounnahrda begliklar o‘zaro kurashar edi. Bu siyosiy tarqoqlik mamlakatni zaiflashtirdi. Yil — voqea: • 1360–1361 — Tug‘luq Temur qo‘shini Movarounnahrga bostirib kirdi; Temur Kesh hokimi bo‘ldi; • 1360-yillar — Temur Amir Husayn bilan ittifoq tuzib, mo‘g‘ul hukmdorlariga qarshi kurashdi; • 1365 — mo‘g‘ullar bilan jang (Loy jangi) va Samarqanddagi sarbadorlar harakati; • 1370 — Amir Husayn mag‘lub bo‘ldi; Temur Balxdagi qurultoyda oliy hukmdor — sohibqiron deb e’lon qilindi. Poytaxt — Samarqand. Temur davlatni birlashtirib, markazlashgan hokimiyat o‘rnatdi.
Namunaviy masalalar
Amir Temur qaysi yilda sohibqiron deb e’lon qilindi?
Yechim: Balx qurultoyida.
Javob: 1370-yilda
Yechim: Balx qurultoyida.
Javob: 1370-yilda
Poytaxt qaysi shahar bo‘ldi?
Yechim: Temur Samarqandni poytaxt qildi.
Javob: Samarqand
Yechim: Temur Samarqandni poytaxt qildi.
Javob: Samarqand
Davlat tashkil topishiga zamin yaratgan holat nima?
Yechim: Chig‘atoy ulusi parchalanib, begliklar kurashgan.
Javob: Siyosiy tarqoqlik
Yechim: Chig‘atoy ulusi parchalanib, begliklar kurashgan.
Javob: Siyosiy tarqoqlik
Tipik xatolar
- Amir Temur tug‘ilgan joyni Samarqand deb yozish: Xo‘ja Ilg‘or qishlog‘i (Kesh yaqinida).
- Qurultoyni Samarqandda deb yozish: 1370-yilgi qurultoy Balxda bo‘lgan.
Mashq
1
Amir Temur qachon tug‘ilgan?
1336-yilda
2
Temur kim bilan ittifoq tuzgan?
Amir Husayn bilan
3
Davlat poytaxti qayer?
Samarqand
4
Temur qaysi unvon bilan oliy hukmdor bo‘ldi?
Sohibqiron