2
Yangi usul maktablari, matbuot va teatr
maktab darsligi: o‘zbekiston tarixi 9-sinf, VII–VIII bo‘lim
Maqsad: Maktab, gazeta va teatrdagi yangiliklarni bilish.
Qoida va g‘oya
Eski maktabda bolalar asosan diniy matnlarni yodlagan. Usuli jadid maktablarida esa o‘qish-yozish tovush usulida o‘rgatilgan, sinf va doska qo‘llangan, hisob, tarix, geografiya kabi fanlar o‘qitilgan. Matbuot: • 1870 — ‘Turkiston viloyatining gazeti’ (Toshkent); • 1906 — ‘Taraqqiy’ gazetasi; • 1913 — ‘Samarqand’ gazetasi va ‘Oyna’ jurnali (Behbudiy). Adabiyot va teatr: Behbudiyning ‘Padarkush’ dramasi o‘zbek milliy dramaturgiyasining boshlanishi hisoblanadi. Avloniy ‘Turkiy guliston yoxud axloq’ (1913) kitobini yozgan. Jadidlar teatr truppalarini ham tuzgan.
Namunaviy masalalar
Yangi usul maktabida qanday fanlar o‘qitilgan?
Yechim: Hisob, tarix, geografiya va boshqalar.
Javob: Hisob, tarix, geografiya
Yechim: Hisob, tarix, geografiya va boshqalar.
Javob: Hisob, tarix, geografiya
‘Turkiston viloyatining gazeti’ qaysi shaharda chiqarilgan?
Yechim: Toshkentda.
Javob: Toshkentda
Yechim: Toshkentda.
Javob: Toshkentda
Avloniy va Fitrat tug‘ilgan yillar farqi necha yil (1878 va 1886)?
Yechim: 1886 − 1878 = 8.
Javob: 8 yil
Yechim: 1886 − 1878 = 8.
Javob: 8 yil
Tipik xatolar
- ‘Taraqqiy’ (1906) va ‘Samarqand’ (1913) gazetalarining yillarini aralashtirish.
- Padarkushni roman deb yozish: u drama.
Mashq
1
Eski maktabda bolalar asosan nimani o‘qigan?
Diniy matnlarni
2
‘Taraqqiy’ gazetasi qaysi yili chiqqan?
1906
3
Behbudiy chiqargan jurnal qaysi?
‘Oyna’
4
‘Padarkush’ qaysi adabiy janrga mansub?
Drama