7-amaliy mashg‘ulot: maktab hududidagi o‘simlik va hayvonot dunyosining mavsumiy o‘zgarishlarini kuzatish
Bu amaliy mashg‘ulotda maktab hududidagi tirik tabiatni o‘qituvchi bilan birga kuzatamiz. Kuzatish uch qismdan iborat. 1) O‘simliklar: hovlida qanday daraxt, buta va o‘tlar borligini, ulardan qaysilari mevali, qaysilari qishda ham yashil turishini aniqlab, sonini yozing. 2) Hayvonlar: bitta daraxtni tanlab, uning shoxlari va tanasida qanday qushlar va hasharotlar uchrashini uzoqdan kuzating; chumolilar yo‘lini kuzatib, ular nima tashiyotganiga e’tibor bering. Tuproqni faqat kattalar yumshatadi; chiqqan yomg‘ir chuvalchangi tuproqqa ehtiyotkorlik bilan qaytariladi, chunki u tuproqni g‘ovaklashtiradi. 3) Nam joylar: ariq bo‘yidagi suvo‘tlar, soyadagi yo‘sinlar va suvdagi itbaliqlarni faqat uzoqdan, tegmasdan ko‘ring. Kuzatuvlar daftarga jadval ko‘rinishida yoziladi: sana, joy, ob-havo, nima ko‘rdingiz. Kuzda va bahorda kuzatuvlar takrorlansa, mavsumiy o‘zgarishlarni (barg to‘kilishi, gullash, qushlarning kelishi va ketishi) taqqoslash mumkin. Xulosa: tabiatdagi o‘zgarishlar harorat va yorug‘lik kunining uzunligi bilan bog‘liq.
O‘qituvchi bilan hovliga chiqib, yuqoridagi tartibda kuzatuv o‘tkazing va jadvalni to‘ldiring. Xavfsizlik: faqat kattalar bilan; notanish o‘simlik, meva va qo‘ziqorinlarni uzmang, tatimang; chumoli uyasi va ari uyalariga tegmang, qushlar uyasiga yaqinlashmang; suv havzasi yaqiniga bormang; belkurakdan faqat kattalar foydalansin; mashg‘ulotdan keyin qo‘lni sovunlab yuving.