Yuksak o‘simliklar
Yuksak o‘simliklarning tanasi ildiz, poya va bargdan iborat (yo‘sinlarda haqiqiy ildiz yo‘q, ular rizoidlar bilan birikadi). Ular sporali va urug‘li o‘simliklarga bo‘linadi. Sporali o‘simliklarga yo‘sinlar, qirqbo‘g‘imlar va qirqquloqlar kiradi. Yo‘sinlar (masalan, funariya) zax joylarda o‘sadi, sporalari ko‘sakchada yetiladi. Dala qirqbo‘g‘imining ildizpoyasi bor, erta bahorda qo‘ng‘ir spora beruvchi poya, yozda yashil fotosintez qiluvchi poya o‘sadi. Qirqquloqlarda sporalar bargning pastki tomonidagi soruslarda yetiladi; qadimda daraxtsimon qirqquloqlar keng tarqalgan bo‘lib, ularning qoldiqlaridan toshko‘mir hosil bo‘lgan. Urug‘li o‘simliklar ko‘payishda urug‘dan foydalanadi. Ochiq urug‘lilarda (archa, qarag‘ay, qoraqarag‘ay, sarv) urug‘ qubbada ochiq yetiladi, chang shamol bilan tarqaladi, ular smola va fitonsid ajratadi (qadimgi daraxtlar smolasi millionlab yillar davomida qotib, kahrabo toshiga aylangan). Qarag‘ay ninasimon bargli, 30–40 m ga yetadi; archa sekin o‘sadi va uzoq yashaydi, tog‘ yonbag‘rini yemirilishdan saqlaydi. Yopiq urug‘lilar (o‘rik, terak, anor, qoqio‘t, bug‘doy) gul hosil qiladi, urug‘i meva ichida himoyalangan; ular eng yosh va keng tarqalgan guruh. Yopiq urug‘lilar bir va ikki urug‘pallalilarga bo‘linadi.
Jadval: «Yuksak o‘simliklar» – ustunlar: yo‘sin, qirqbo‘g‘im, qirqquloq, ochiq urug‘lilar, yopiq urug‘lilar; qatorlar: ko‘payish organi, misol, muhim belgi. Uyda yig‘ilgan qarag‘ay qubbasini (tushgan holda) ko‘rib, tangachalar nam va quruq sharoitda qanday o‘zgarishini kuzating. Xavfsizlik: o‘rmonda yoki bog‘da hech qanday meva yoki urug‘ni tatib ko‘rmang (masalan, archa «mevalari»); smola qo‘lga yopishsa, kattalar yordamida sovun va o‘simlik moyi bilan yuviladi.