2-laboratoriya mashg‘uloti: lupa va mikroskop tuzilishi bilan tanishish
Tirik organizmlarning tuzilishini o‘rganish uchun kattalashtirib ko‘rsatuvchi asboblar kerak. Eng sodda asbob – lupa: ikki tomoni qavariq linza bo‘lib, buyumni qo‘l lupasida taxminan 2–20 marta kattalashtirib ko‘rsatadi. Lupa bilan, masalan, tarvuz yoki pomidor etidagi yumaloq hujayralarni payqash mumkin. Mikroskop – yanada kichik obyektlarni ko‘rsatadigan laboratoriya jihozi. Uning shtativiga tubus va buyum stolchasi biriktirilgan. Tubusning yuqorisida okulyar, pastida obyektiv bor, ikkalasi ham kattalashtiruvchi linzalardir. Makrovint tubusni ko‘tarib-tushiradi, mikrovint tasvirni aniq qiladi. Buyum stolchasi ostida yorug‘likni preparatga yo‘naltiruvchi ko‘zgu (zamonaviy mikroskoplarda ko‘pincha o‘rnatilgan chiroq) joylashgan, preparat qisqich bilan mahkamlanadi. Mikroskopning kattalashtirishi okulyar va obyektiv ko‘rsatkichlari ko‘paytmasiga teng: okulyar 10, obyektiv 20 bo‘lsa, 10 × 20 = 200 marta. Ishlashda preparat avval kichik, so‘ng katta obyektivda ko‘riladi, mikroskop joyidan qo‘zg‘atilmaydi, tasvir daftarga chiziladi.
O‘qituvchi ko‘rsatuvi: mikroskop rasmidagi to‘qqiz qismni (okulyar, makrovint, mikrovint, shtativ, buyum stolchasi, ko‘zgu, qisqich, obyektiv, tubus) o‘z nomi bilan belgilab chiqing. Keyin tayyor preparatni o‘qituvchi bilan birga kichik obyektivda ko‘ring va chizing. Xavfsizlik: mikroskop faqat o‘qituvchi ruxsati bilan olinadi, ikki qo‘l bilan ko‘tariladi; ko‘zguni hech qachon to‘g‘ridan-to‘g‘ri quyoshga qaratmang – ko‘zga zarar yetadi; linzalarga barmoq tegizmang.