1-laboratoriya mashg‘uloti: xavfsizlik qoidalari va laboratoriya jihozlari
Biologiya darslarida laboratoriya va amaliy mashg‘ulotlar faqat o‘qituvchi nazoratida o‘tkaziladi. Avval ish rejasini oxirigacha o‘qib, nimani qilishingizni tushunib oling; stolda faqat shu ishga kerakli narsalar tursin. Har bir shisha idishni ko‘zdan kechiring: ozgina darz yoki uchgan joyi bo‘lsa ham, uni chetga qo‘yib, o‘qituvchiga ko‘rsating. Qizdirish yoki qaynatish kerak bo‘lsa, buni faqat o‘qituvchi bajaradi; probirka maxsus tutqich bilan ushlanadi va og‘zi hech kim yo‘q tomonga qaratiladi. Kimyoviy moddalarni o‘qituvchisiz ushlamang, hidlamang, tatib ko‘rmang. Asosiy jihozlar: probirka – moddalarni o‘rganish uchun shisha idish, pipetka – suyuqlik tomizish uchun, pinset – obyektni ushlab ko‘chirish uchun, Petri idishchasi – bakteriya va zamburug‘larni o‘stirish uchun, buyum oynasi va qoplag‘ich oyna – mikroskopda ko‘riladigan preparatni tayyorlash uchun, skalpel – o‘tkir pichoqcha, uni faqat kattalar ishlatadi. Ish tugagach, idishlarni tozalab topshiring va qo‘lni sovunlab yuving.
| Jihoz | Vazifasi |
|---|---|
| Probirka | moddalarni o‘rganish uchun shisha idish |
| Pipetka | suyuqlikni tomizish |
| Pinset | obyektni ushlab ko‘chirish |
| Petri idishchasi | bakteriya va zamburug‘ o‘stirish |
| Buyum va qoplag‘ich oynasi | mikroskop uchun preparat tayyorlash |
| Skalpel | o‘tkir pichoqcha – faqat kattalar ishlatadi |
Xamir yoyishdan oldin bola uzun sochini bog‘ladi, qo‘lini yuvdi va kerakli idish bilan qoshiqni stolga tartib bilan qo‘ydi. Ish tinch o‘tdi, hech narsa to‘kilmadi va tezroq tugadi. Laboratoriyadagi tartib ham xuddi shunday ishlaydi.
Laborant ishdan oldin asboblarni tartib bilan joylaydi, oshpaz ish joyini toza tutadi, hamshira qo‘lini yuvib, keyin bemorga yaqinlashadi.
Uy vazifasini boshlashdan oldin faqat kerakli narsalarni stolga tartib bilan qo‘ying, ortiqchasini olib qo‘ying. Ish qanchalik osonlashganini sezing.
«Jihozni toping» o‘yini: o‘qituvchi jihozlarning rasmini (yoki o‘zini) ko‘rsatadi, o‘quvchilar nomini va vazifasini aytadi. Keyin juftlikda xavfsizlik qoidalaridan beshtasini plakat shaklida chizadi. Xavfsizlik: haqiqiy shisha buyumlarni faqat o‘qituvchi uzatadi; skalpelga o‘quvchilar tegmaydi.