ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Biologiya

Laboratoriyada xavfsizlik va tiriklik belgilari

Darslar 2–3 · 2 ta dars · O‘. Pratov, A. To‘xtayev, F. Azimova, Z. Tillayeva. Biologiya 5-sinf. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashri. «O‘zbekiston» NMIU, Toshkent, 2020
2

1-laboratoriya mashg‘uloti: xavfsizlik qoidalari va laboratoriya jihozlari

Darslik: 8–9-betlar
MaqsadLaboratoriyada ishlash xavfsizlik qoidalarini aytadi va asosiy laboratoriya jihozlarini nomi va vazifasi bilan taniydi.
Yangi so‘zlar
probirka · test tubepipetka · pipette (dropper)pinset · forceps (tweezers)buyum oynasi · microscope slide
Tushuntirish

Biologiya darslarida laboratoriya va amaliy mashg‘ulotlar faqat o‘qituvchi nazoratida o‘tkaziladi. Avval ish rejasini oxirigacha o‘qib, nimani qilishingizni tushunib oling; stolda faqat shu ishga kerakli narsalar tursin. Har bir shisha idishni ko‘zdan kechiring: ozgina darz yoki uchgan joyi bo‘lsa ham, uni chetga qo‘yib, o‘qituvchiga ko‘rsating. Qizdirish yoki qaynatish kerak bo‘lsa, buni faqat o‘qituvchi bajaradi; probirka maxsus tutqich bilan ushlanadi va og‘zi hech kim yo‘q tomonga qaratiladi. Kimyoviy moddalarni o‘qituvchisiz ushlamang, hidlamang, tatib ko‘rmang. Asosiy jihozlar: probirka – moddalarni o‘rganish uchun shisha idish, pipetka – suyuqlik tomizish uchun, pinset – obyektni ushlab ko‘chirish uchun, Petri idishchasi – bakteriya va zamburug‘larni o‘stirish uchun, buyum oynasi va qoplag‘ich oyna – mikroskopda ko‘riladigan preparatni tayyorlash uchun, skalpel – o‘tkir pichoqcha, uni faqat kattalar ishlatadi. Ish tugagach, idishlarni tozalab topshiring va qo‘lni sovunlab yuving.

JihozVazifasi
Probirkamoddalarni o‘rganish uchun shisha idish
Pipetkasuyuqlikni tomizish
Pinsetobyektni ushlab ko‘chirish
Petri idishchasibakteriya va zamburug‘ o‘stirish
Buyum va qoplag‘ich oynasimikroskop uchun preparat tayyorlash
Skalpelo‘tkir pichoqcha – faqat kattalar ishlatadi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Xamir yoyishdan oldin bola uzun sochini bog‘ladi, qo‘lini yuvdi va kerakli idish bilan qoshiqni stolga tartib bilan qo‘ydi. Ish tinch o‘tdi, hech narsa to‘kilmadi va tezroq tugadi. Laboratoriyadagi tartib ham xuddi shunday ishlaydi.

Kim ishlatadi

Laborant ishdan oldin asboblarni tartib bilan joylaydi, oshpaz ish joyini toza tutadi, hamshira qo‘lini yuvib, keyin bemorga yaqinlashadi.

Bugun sinab ko‘ring

Uy vazifasini boshlashdan oldin faqat kerakli narsalarni stolga tartib bilan qo‘ying, ortiqchasini olib qo‘ying. Ish qanchalik osonlashganini sezing.

Namunalar
Bir tomchi suvni buyum oynasiga tomizish uchun pipetka olinadi, ingichka piyoz po‘stini ushlash uchun esa pinset ishlatiladi.
!Diqqat!
Darz ketgan yoki sinib tushgan idishni ishlatmang – o‘qituvchiga ko‘rsating.
Probirkaning cheti uchib ketgan bo‘lsa, uni ishlatmay, o‘qituvchiga ko‘rsatish kerak, chunki shisha qo‘lni kesishi mumkin.
Sinfda faoliyat

«Jihozni toping» o‘yini: o‘qituvchi jihozlarning rasmini (yoki o‘zini) ko‘rsatadi, o‘quvchilar nomini va vazifasini aytadi. Keyin juftlikda xavfsizlik qoidalaridan beshtasini plakat shaklida chizadi. Xavfsizlik: haqiqiy shisha buyumlarni faqat o‘qituvchi uzatadi; skalpelga o‘quvchilar tegmaydi.

Mashq
1
Laboratoriya ishlarini kim nazorati ostida bajarish kerak?
2
Buyum oynasiga bir tomchi suv tomizish uchun qaysi jihoz kerak?
3
Petri idishchasi nima uchun ishlatiladi?
4
Nima uchun ish tugagach qo‘lni sovunlab yuvish kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYulduzlar kechasi uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →