Tabiatni muhofaza qilish
O‘zbekistonda tabiatni asrash va undan oqilona foydalanish Konstitutsiya va «Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida»gi qonun bilan tartibga solinadi. Muhofaza qilinadigan hududlar to‘rt turga bo‘linadi. Qo‘riqxonada inson xo‘jalik faoliyati cheklangan, tabiiy muhit qanday bo‘lsa, shunday saqlanadi; u yerda ov qilish, mol boqish, o‘simlik va mevalarni terish man etiladi. Asosiy qo‘riqxonalar: Chotqol biosfera, Nurota, Zomin, Zarafshon, Surxon, Hisor, Kitob geologiya va Qizilqum qo‘riqxonalari. Buyurtmaxonada ayrim turlar yoki tabiat boyliklari (masalan, noyob hayvonning ko‘payish joyi) muhofaza qilinadi; boshqa faoliyat cheklanadi, ba’zan ma’lum davrlarda ruxsatnoma bilan ov qilishga yo‘l qo‘yiladi. Milliy bog‘ odamlarning dam olishi va tabiat go‘zalligidan bahramand bo‘lishi uchun ajratilgan hudud: u yerda belgilangan yo‘laklarda sayr qilish, dam olish mumkin, lekin gullarni payhon qilish, uzish va atrofni ifloslantirish mumkin emas. Tabiat yodgorliklari – g‘orlar, sharsharalar, noyob qoyatoshlar, buloqlar, ulkan daraxtlar kabi noyob joylar (masalan, Teshiktosh va Obirahmat g‘orlari, Sayrob qishlog‘idagi qadimiy chinorlar). «Qizil kitob» kamayib borayotgan va yo‘qolish xavfi ostidagi tur o‘simlik va hayvonlar haqidagi hujjat: unda ularning tuzilishi, tarqalgan joyi, yashash tarzi va kamayish sabablari yoziladi. O‘zbekiston «Qizil kitob»i 1979-yilda ta’sis etilgan, birinchi hayvonlar jildi 1983-yilda, o‘simliklar jildi 1984-yilda chiqqan; keyingi nashrlarda ro‘yxat yangilab borilgan. Unga, masalan, yovvoyi tok, xongul (Buxoro bug‘usi) kiritilgan.
To‘rt turdagi hududni solishtiruvchi jadval tuzing: nomi, nimaga ruxsat, nima taqiqlangan, misol. Keyin «Qizil kitob»ga kiritilgan bitta o‘simlik yoki hayvon uchun qisqa pasport yozing: nomi, qayerda yashashi, nima uchun kamayganligi, uni asrash uchun nima qilish kerak. Xavfsizlik: sayohatda qo‘riqlanadigan hududda faqat belgilangan yo‘ldan yuring, hayvonlarga yaqinlashmang va oziq bermang, chiqindingizni olib keting.