Inson va tabiat; maktab hududini kuzatish

Odam ham barcha tirik organizmlar kabi tashqi muhitdan kislorod va oziq oladi. Qadimda u meva, urug‘ va ov bilan oziqlangan, keyin olovdan foydalanib, dehqonchilik va chorvachilikka o‘tgan va doimiy joyda yashay boshlagan. Inson tabiatga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi: o‘simlikning yangi navlarini, hayvonlarning yangi (go‘shtdor, sersut) zotlarini yaratadi, ko‘chat o‘tkazadi, tabiatni muhofaza qiladi. Salbiy ta’siri ham katta: yovvoyi hayvonlarni haddan ortiq ovlash, o‘rmonlarni kesish, havo va suvni chiqindilar bilan ifloslantirish. Natijada ekologik muammolar paydo bo‘ladi. Masalan, Orol dengizi Amudaryo va Sirdaryo suvining katta qismi sug‘orishga olinishi sababli keskin qurib bordi. Yoqilg‘i yoqilganda karbonat angidrid ko‘payib, havo isiydi, muzliklar eriydi. Eski muzlatkich va aerozollardagi ayrim gazlar ozon qatlamini yupqalashtirgan; ozon qatlami Yerni Quyoshning zararli nurlaridan himoya qiladi, nurlar ko‘p yetib kelsa, teri va ko‘zga zarar yetadi. Bu gazlarni cheklash bo‘yicha xalqaro kelishuv ta’sirida hozir ozon qatlami asta-sekin tiklanmoqda. Biologiya bilimlari yordamida salbiy ta’sirni kamaytirish mumkin: suvni tejash, daraxt ekish, chiqindini saralash va axlatni tashlamaslik, elektr energiyasini tejash.