Odam organlari sistemasi

Odam organizmi hujayralardan, hujayralar to‘qimalardan (epiteliy, biriktiruvchi, muskul, nerv), to‘qimalar organlardan (yurak, o‘pka), organlar organlar sistemasidan tuzilgan; sistemalar birgalikda yaxlit organizmni hosil qiladi. Kitobda yetti sistema keltirilgan. 1) Tayanch-harakatlanish sistemasi – skelet va muskullar; miya qutisi bosh miyani, ko‘krak qafasi yurak va o‘pkani himoya qiladi, suyak ko‘migida qon hujayralari hosil bo‘ladi. Qo‘lni bukishda yelkadagi ikki boshli muskul qisqaradi, uch boshli muskul bo‘shashadi; yozishda esa aksincha. 2) Qon aylanish sistemasi – to‘rt kamerali yurak nasos vazifasini bajaradi; arteriya yurakdan qon olib chiqadi, vena yurakka qon olib keladi, kapillyarlar to‘qimalar orasida mayda tomirlardir; qon tomirdan tashqariga chiqmaydi (yopiq) va ikki doira bo‘ylab oqadi. 3) Ovqat hazm qilish sistemasi – og‘iz bo‘shlig‘i, halqum, qizilo‘ngach, oshqozon, ichak. 4) Nerv sistemasi – markaziy (bosh miya miya qutisida, orqa miya umurtqa pog‘onasi kanalida) va periferik qismlardan iborat. 5) Nafas olish sistemasi – burun bo‘shlig‘i, halqum, traxeya, bronxlar, alveolalar va o‘pka; alveolalar va kapillyarlar orasida gazlar almashinadi. 6) Limfa sistemasi – limfa tugunlari, tomirlari, limfa va taloq; tugunlar bakteriya va viruslarni ushlab qoladi, immunitetni ta’minlaydi. 7) Endokrin sistema – ichki sekretsiya bezlari (gipofiz, epifiz, qalqonsimon, ayrisimon, buyrak usti bezlari); ular qonga gormonlar chiqaradi. Masalan, qo‘rqqanda buyrak usti bezidan adrenalin ajralib, himoya reaksiyasini kuchaytiradi. Biror sistema buzilsa, boshqalarga ham ta’sir qiladi.