15
So‘zlarni o‘zaro bog‘lovchi qo‘shimchalar
Darslik: 1-qism, 58–61-betlar
MaqsadSo‘zlarni o‘zaro bog‘lovchi qo‘shimchalarni bilish va ularni yasovchi qo‘shimchalardan farqlash.
Yangi so‘zlar
bog‘lovchi qo‘shimcha · linking suffixgap · sentencebog‘lamoq · to connectso‘roq · question
Tushuntirish
So‘zlarni o‘zaro bog‘lovchi qo‘shimchalarga -ning, -ni, -ga, -da, -dan kiradi. Ular yangi so‘z yasamaydi, balki so‘zni gapdagi boshqa so‘zga bog‘laydi. Masalan: bolalar bog‘da o‘ynadi – bog‘da: -da so‘zni «o‘ynadi» so‘ziga bog‘ladi. Yasovchi qo‘shimcha so‘zning ma’nosini o‘zgartiradi, bog‘lovchi qo‘shimcha esa o‘zgartirmaydi.
| So‘z yasovchi | Bog‘lovchi |
|---|---|
| -li, -siz, -chi, -dosh, -la | -ning, -ni, -ga, -da, -dan |
| yangi so‘z yasaydi | so‘zni bog‘laydi |
| gulchi | gulga |
kitob + -chi = ?
Qo‘shimchani qo‘shib, yangi so‘zni ko‘ring
🔗 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Bola gapirganda so‘zlar bir-biriga ulanib, fikr tushunarli chiqdi. Ulaydigan kichik bo‘laklar bo‘lmasa, so‘zlar alohida qoladi.
Kim ishlatadi
Tarjimonlar, o‘qituvchilar
Bugun sinab ko‘ring
Bir gap aytib, so‘zlarni ulab turgan kichik bo‘laklarni sezing.
Namunalar
Opam gulni sug‘ordi. Biz maktabga bordik. Singlim uydan chiqdi.
gulchi – yasovchi (-chi); gulga – bog‘lovchi (-ga).
Sinfda faoliyat
«Qaysi qo‘shimcha?»: o‘qituvchi so‘z aytadi (gulga, gulli, gulzor, gulda), bolalar «yasovchi» yoki «bog‘lovchi» deb qo‘l ko‘taradi.
Mashq
1
Bog‘lovchi qo‘shimchalarni sanang.
-ning, -ni, -ga, -da, -dan
2
Gapdan bog‘lovchi qo‘shimcha olgan so‘zlarni toping: Bobom bog‘da olmani terdi.
bog‘da (-da), olmani (-ni)
3
«Ishchilar» va «ishga» so‘zlaridagi qo‘shimchalar turini ayting.
ishchilar – -chi yasovchi; ishga – -ga bog‘lovchi