☰ Mundarija · Ona tili

So‘z tarkibi va qo‘shimchalar

Darslar 13–15 · 3 ta dars · M.E. Toirova (1-qism); D.D. Baynazarova, M.E. Toirova (2- va 4-qism); D.D. Baynazarova (3-qism). Ona tili 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
15

So‘zlarni o‘zaro bog‘lovchi qo‘shimchalar

Darslik: 1-qism, 58–61-betlar
MaqsadSo‘zlarni o‘zaro bog‘lovchi qo‘shimchalarni bilish va ularni yasovchi qo‘shimchalardan farqlash.
Yangi so‘zlar
bog‘lovchi qo‘shimcha · linking suffixgap · sentencebog‘lamoq · to connectso‘roq · question
Tushuntirish

So‘zlarni o‘zaro bog‘lovchi qo‘shimchalarga -ning, -ni, -ga, -da, -dan kiradi. Ular yangi so‘z yasamaydi, balki so‘zni gapdagi boshqa so‘zga bog‘laydi. Masalan: bolalar bog‘da o‘ynadi – bog‘da: -da so‘zni «o‘ynadi» so‘ziga bog‘ladi. Yasovchi qo‘shimcha so‘zning ma’nosini o‘zgartiradi, bog‘lovchi qo‘shimcha esa o‘zgartirmaydi.

Namunalar
Opam gulni sug‘ordi. Biz maktabga bordik. Singlim uydan chiqdi.
gulchi – yasovchi (-chi); gulga – bog‘lovchi (-ga).
Sinfda faoliyat

«Qaysi qo‘shimcha?»: o‘qituvchi so‘z aytadi (gulga, gulli, gulzor, gulda), bolalar «yasovchi» yoki «bog‘lovchi» deb qo‘l ko‘taradi.

Mashq
1
Bog‘lovchi qo‘shimchalarni sanang.
2
Gapdan bog‘lovchi qo‘shimcha olgan so‘zlarni toping: Bobom bog‘da olmani terdi.
3
«Ishchilar» va «ishga» so‘zlaridagi qo‘shimchalar turini ayting.