ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

So‘z tarkibi va qo‘shimchalar

Darslar 13–15 · 3 ta dars · M.E. Toirova (1-qism); D.D. Baynazarova, M.E. Toirova (2- va 4-qism); D.D. Baynazarova (3-qism). Ona tili 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
13

So‘z va so‘z tarkibi

Darslik: 1-qism, 49–51-betlar
MaqsadSo‘z tarkibini bilish: asos, qo‘shimcha va asosdosh so‘zlar.
Yangi so‘zlar
asos · baseqo‘shimcha · suffixasosdosh so‘zlar · words with the same baseso‘z tarkibi · word structure
Tushuntirish

So‘z asos va qo‘shimchalardan tashkil topadi. Asos so‘zning ma’no bildiruvchi asosiy qismi, qo‘shimcha esa asosga qo‘shiladigan qism. Bitta asosdan yasalgan so‘zlar asosdosh so‘zlar deyiladi: gul – gulli, gulsiz, gulchi, gulzor. Asosdosh so‘zlarning ma’nosi bir-biriga yaqin bo‘ladi, lekin ular bir xil so‘z emas.

bilimlibilimsizbilimdonbilim
boshboshliqboshlamoqboshpanaboshqotirma

bosh → boshliq, boshlamoq, boshpana, boshqotirma

Bitta so‘zdan ko‘p yangi so‘z yasash mumkin: so‘z daraxti

🌱 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab bog‘ida bola bitta ildizdan ko‘p novda chiqqanini ko‘rdi. So‘zlar ham ba’zan shunday o‘sib chiqadi.

Kim ishlatadi

Bog‘bonlar, lug‘at tuzuvchilar

Bugun sinab ko‘ring

Bugun eshitgan ikkita o‘xshash so‘zning umumiy bo‘lagini toping.

Namunalar
gul – asos; gulli, gulsiz, gulchi, gulzor – asosdosh so‘zlar.
ish – asos; ishla, ishchi, ishsiz – asosdosh so‘zlar.
Sinfda faoliyat

«Asosdosh zanjiri»: o‘qituvchi asos aytadi, bolalar qo‘shimcha qo‘shib asosdosh so‘zlar hosil qiladi. Eng ko‘p so‘z topgan guruh g‘olib.

Mashq
1
«Paxta» asosidan to‘rtta so‘z hosil qiling.
2
«Mevazor» so‘zining asosini toping.
3
Asosdosh so‘zlarni toping: nur, nurli, kitob, nursiz.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQizil kitob nima va nega gul yulmaymiz?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →