☰ Mundarija · Ona tili

Bo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llar

Darslar 92–94 · 3 ta dars · M.E. Toirova (1-qism); D.D. Baynazarova, M.E. Toirova (2- va 4-qism); D.D. Baynazarova (3-qism). Ona tili 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
92

Bo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llar

Darslik: 4-qism, 46–48-betlar
MaqsadBo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llarni farqlash: harakat bajarilganini yoki bajarilmaganini bildirish.
Yangi so‘zlar
bo‘lishli fe’l · affirmative verbbo‘lishsiz fe’l · negative verb-ma · negative suffixemas · is not
Tushuntirish

Harakat bajarilganini bildirgan fe’l bo‘lishli, bajarilmaganini bildirgan fe’l bo‘lishsiz bo‘ladi. Bo‘lishsiz fe’l -ma qo‘shimchasi bilan yasaladi; -ma fe’l asosidan keyin, zamon qo‘shimchasidan oldin keladi: keldi – kelmadi, yozyapti – yozmayapti. Kelasi zamondagi -moqchi bilan emas so‘zi ishlatiladi: kelmoqchi – kelmoqchi emas.

Namunalar
Bola uxladi. Bola uxlamadi.
Men suzyapman, sen suzmayapsan.
Sinfda faoliyat

«Ha – yo‘q» o‘yini: o‘qituvchi bo‘lishli gap aytadi (Men yugurdim), bolalar bo‘lishsiz shaklini aytadi (Men yugurmadim).

Mashq
1
Bo‘lishsiz qiling: chizdi.
2
Bo‘lishsiz qiling: o‘qiyapti.
3
Bo‘lishsiz qiling: ishlamoqchi.