37
Chiqish kelishigi (1)
Darslik: 2-qism, 46–48-betlar
MaqsadChiqish kelishigini (-dan) bilish va uning so‘roqlarini aniqlash.
Yangi so‘zlar
chiqish kelishigi · ablative caseboshlanish · startqaytmoq · to returnsabzavot · vegetable
Tushuntirish
Chiqish kelishigining qo‘shimchasi -dan; bu kelishikdagi otga Kimdan? Nimadan? Qayerdan? deb so‘roq beriladi. -dan olgan ot ko‘pincha fe’l bilan bog‘lanadi. U harakat qayerdan boshlanganini yoki nimadan chiqqanini bildiradi: maktabdan keldi, daryodan suv ichdi, sutdan qatiq tayyorladi.
| Savol | Qo‘shimcha | Misol |
|---|---|---|
| Kimdan? | -dan | opamdan |
| Nimadan? | -dan | sutdan |
| Qayerdan? | -dan | shahardan |
uydan = uy + dan
Chiqish kelishigi: kimdan? nimadan?
Tartib: o‘zak + ko‘plik + egalik + kelishik
🗨️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Bola o‘rtog‘idan qiziq gap eshitdi. «Kimdan eshitding?» deb so‘rashganda, aniq javob berdi.
Kim ishlatadi
Jurnalistlar, o‘qituvchilar
Bugun sinab ko‘ring
Bugun biror yangi narsani kimdan yoki qayerdan bilganingizni ayting.
Namunalar
Kimdan? – opamdan. Nimadan? – sutdan. Qayerdan? – bog‘dan, qishloqdan.
Qushlar janubdan qaytdi. Men maktabdan kelyapman.
Sinfda faoliyat
«Qayerdan keldim?»: bola xonadan chiqib, qayerdan kelganini aytadi: «Men kutubxonadan keldim». Sinf kelishikni va so‘roqni aytadi.
Mashq
1
Chiqish kelishigiga qo‘ying: bog‘, daryo, o‘qituvchi.
bog‘dan, daryodan, o‘qituvchidan
2
Chiqish kelishigidagi otni toping: Bolalar qishloqdan qaytdi.
qishloqdan – Qayerdan?
3
-dan qo‘shimchasi otni qaysi turkumga bog‘laydi?
fe’lga