43
Ot yasovchi qo‘shimchalar (2)
Darslik: 2-qism, 64–65-betlar
MaqsadOt yasovchi qo‘shimchalar bilan yangi otlar hosil qilish va so‘zlarni tahlil qilish.
Yangi so‘zlar
yasamoq · to make, to formshug‘ullanmoq · to be engaged intahlil · analysisjoy · place
Tushuntirish
Ot yasovchi qo‘shimcha yangi ot hosil qiladi, kelishik qo‘shimchasi esa so‘zni gapdagi boshqa so‘zga bog‘laydi. Tahlil tartibi: avval kelishik qo‘shimchasi, keyin ko‘plik qo‘shimchasi, so‘ng ot yasovchi qo‘shimcha ajratiladi, oxirida asos qoladi. Masalan: gulzorlarga – gul (asos), -zor (ot yasovchi), -lar (ko‘plik), -ga (jo‘nalish kelishigi).
paxtaasos+korot yasovchi+larko‘plik+ningqaratqich
vatan + -dosh = ?
Qo‘shimchani qo‘shib, yangi so‘zni ko‘ring
🏗️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Bola konstruktordan uy yasadi: har bir bo‘lak o‘z joyiga tushsa, uy tayyor bo‘ldi. So‘z ham bo‘laklardan shunday yig‘iladi.
Kim ishlatadi
Quruvchilar, ustalar
Bugun sinab ko‘ring
Bugun eshitgan uzun so‘zning asosini toping.
Namunalar
paxtakorlarning: paxta – asos; -kor – ot yasovchi; -lar – ko‘plik; -ning – qaratqich kelishigi.
tengasos+doshot yasovchi+imegalik+gajo‘nalish
tengdoshimga: teng – asos; -dosh – ot yasovchi; -im – egalik; -ga – jo‘nalish kelishigi.Sinfda faoliyat
«Qo‘shimchani top»: kartochkada tahlil qilinadigan so‘z yozilgan; bolalar qo‘shimchalarni rangli qalam bilan belgilaydi (ot yasovchi – ko‘k, kelishik – qizil).
Mashq
1
Tahlil qiling: baliqchilarga.
baliq – asos; -chi – ot yasovchi; -lar – ko‘plik; -ga – jo‘nalish kelishigi
2
«Tolzorda» so‘zidagi kelishik qo‘shimchasini va ot yasovchi qo‘shimchani ayting.
-da – o‘rin-payt kelishigi; -zor – ot yasovchi (tol – asos).
3
Ot yasang: sport + chi, g‘alla + kor.
sportchi, g‘allakor