53
O‘z va ko‘chma ma’nodagi sifatlar (1)
Darslik: 3-qism, 21-bet
MaqsadSifatning o‘z va ko‘chma ma’nosini farqlash.
Yangi so‘zlar
o‘z ma’no · literal meaningko‘chma ma’no · figurative meaningnigoh · glancemunosabat · attitude
Tushuntirish
Sifat o‘z ma’nosida narsaning haqiqiy belgisini bildiradi: issiq choy (choyning harorati), og‘ir yuk (yukning og‘irligi). Ko‘chma ma’noda esa boshqa narsaning belgisi o‘xshatish asosida beriladi: issiq munosabat (mehrli munosabat), og‘ir kun (qiyin kun). Ko‘chma ma’noli birikmalar nutqni ta’sirchan qiladi.
| O‘z ma’nosi | Ko‘chma ma’nosi |
|---|---|
| shirin olma | shirin so‘z |
| achchiq qalampir | achchiq haqiqat |
| yorug‘ xona | yorug‘ kelajak |
| quruq non | quruq gap |
Qaysi guruhga kiradi?
😴 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Bola «chuqur uyqu» degan gapni eshitdi. Uyqu chuqurda emas, juda tinch uyqu ekanini tushundi.
Kim ishlatadi
Yozuvchilar, o‘qituvchilar
Bugun sinab ko‘ring
Eshitgan chiroyli gapingizda so‘z boshqacha ma’noda kelganmi, o‘ylab ko‘ring.
Namunalar
O‘z ma’no: sovuq suv, yumshoq non. Ko‘chma ma’no: sovuq nigoh, yumshoq ovoz.
Og‘ir sumkani ko‘tardim. Bugun og‘ir kun bo‘ldi.
Sinfda faoliyat
«O‘z yoki ko‘chma?»: o‘qituvchi birikma aytadi, bolalar «o‘z» yoki «ko‘chma» kartochkasini ko‘taradi.
Mashq
1
Qaysi birikmada sifat ko‘chma ma’noda: issiq non yoki issiq munosabat?
issiq munosabat
2
«Og‘ir yuk» birikmasi qaysi ma’noda?
o‘z ma’nosida
3
«Qora niyat» birikmasidagi sifat qaysi ma’noda?
ko‘chma (yomon niyat)