Undosh tovushlar va harflar
Undosh tovushlarni aytganda havo og‘iz bo‘shlig‘ida to‘siqqa uchraydi. O‘zbek tilida 24 ta undosh tovush bor. Ularni sh, ch, ng harf birikmalari ham, yakka harflar ham ifodalaydi. Ko‘p undoshlar jarangli–jarangsiz juft hosil qiladi: b–p, d–t, g–k, z–s, v–f, j–sh. Jarangli undoshda ovoz aniq eshitiladi, jarangsizda esa ko‘proq shovqin (nafas) eshitiladi.
| Jarangli | Jarangsiz |
|---|---|
| b | p |
| d | t |
| g | k |
| v | f |
| z | s |
| g‘ | x |
| j | sh, ch |
kitob → kitobim: b
So‘z oxirida jarangli undosh jarangsizdek eshitiladi. Yozishda tekshiruv so‘zi yordam beradi
Kutubxonada bola pichirlab gapiradi. Baland gapirganda bo‘ynida titroq sezadi, pichirlaganda esa sezmaydi.
Qo‘shiqchilar, jurnalistlar
Qo‘lingizni bo‘yningizga qo‘yib, avval baland, keyin pichirlab bir so‘z ayting.
«Juftini top»: o‘qituvchi jarangli undoshni aytadi (b, d, g, z, v, j), bolalar jarangsiz juftini aytadi yoki aksincha.