ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Undoshlar va ularning imlosi

Darslar 4–6 · 3 ta dars · M.E. Toirova (1-qism); D.D. Baynazarova, M.E. Toirova (2- va 4-qism); D.D. Baynazarova (3-qism). Ona tili 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
4

Undosh tovushlar va harflar

Darslik: 1-qism, 17–20-betlar
MaqsadUndosh tovush va harflarni, jarangli va jarangsiz juftlarni bilish.
Yangi so‘zlar
undosh tovush · consonant soundjarangli · voicedjarangsiz · voicelessjuft · pair
Tushuntirish

Undosh tovushlarni aytganda havo og‘iz bo‘shlig‘ida to‘siqqa uchraydi. O‘zbek tilida 24 ta undosh tovush bor. Ularni sh, ch, ng harf birikmalari ham, yakka harflar ham ifodalaydi. Ko‘p undoshlar jarangli–jarangsiz juft hosil qiladi: b–p, d–t, g–k, z–s, v–f, j–sh. Jarangli undoshda ovoz aniq eshitiladi, jarangsizda esa ko‘proq shovqin (nafas) eshitiladi.

JarangliJarangsiz
bp
dt
gk
vf
zs
g‘x
jsh, ch
bpjaranglijarangsiz↔kitobAytilishi: kitop — yoziladi: kitob

kitob → kitobim: b

So‘z oxirida jarangli undosh jarangsizdek eshitiladi. Yozishda tekshiruv so‘zi yordam beradi

🤫 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kutubxonada bola pichirlab gapiradi. Baland gapirganda bo‘ynida titroq sezadi, pichirlaganda esa sezmaydi.

Kim ishlatadi

Qo‘shiqchilar, jurnalistlar

Bugun sinab ko‘ring

Qo‘lingizni bo‘yningizga qo‘yib, avval baland, keyin pichirlab bir so‘z ayting.

Namunalar
bundoshaunlihundoshounlirundosh
bahor: b, h, r — 3 ta undosh; a, o — 2 ta unli; jami 5 ta tovush.
shifokor: sh, f, k, r — 4 ta undosh tovush; i, o, o — 3 ta unli; jami 7 ta tovush, 8 ta harf.
Sinfda faoliyat

«Juftini top»: o‘qituvchi jarangli undoshni aytadi (b, d, g, z, v, j), bolalar jarangsiz juftini aytadi yoki aksincha.

Mashq
1
«Daryo» so‘zidagi undosh tovushlarni ayting.
2
p, t, s undoshlarining jarangli juftini ayting.
3
«Chelak» so‘zida nechta undosh tovush bor?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliJun nega issiq tutadi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →