☰ Mundarija · Ona tili

Undoshlar va ularning imlosi

Darslar 4–6 · 3 ta dars · M.E. Toirova (1-qism); D.D. Baynazarova, M.E. Toirova (2- va 4-qism); D.D. Baynazarova (3-qism). Ona tili 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
4

Undosh tovushlar va harflar

Darslik: 1-qism, 17–20-betlar
MaqsadUndosh tovush va harflarni, jarangli va jarangsiz juftlarni bilish.
Yangi so‘zlar
undosh tovush · consonant soundjarangli · voicedjarangsiz · voicelessjuft · pair
Tushuntirish

Undosh tovushlarni aytganda havo og‘iz bo‘shlig‘ida to‘siqqa uchraydi. O‘zbek tilida 24 ta undosh tovush bor. Ularni sh, ch, ng harf birikmalari ham, yakka harflar ham ifodalaydi. Ko‘p undoshlar jarangli–jarangsiz juft hosil qiladi: b–p, d–t, g–k, z–s, v–f, j–sh. Jarangli undoshda ovoz aniq eshitiladi, jarangsizda esa ko‘proq shovqin (nafas) eshitiladi.

Namunalar
bahor: b, h, r — 3 ta undosh; a, o — 2 ta unli; jami 5 ta tovush.
shifokor: sh, f, k, r — 4 ta undosh tovush; i, o, o — 3 ta unli; jami 7 ta tovush, 8 ta harf.
Sinfda faoliyat

«Juftini top»: o‘qituvchi jarangli undoshni aytadi (b, d, g, z, v, j), bolalar jarangsiz juftini aytadi yoki aksincha.

Mashq
1
«Daryo» so‘zidagi undosh tovushlarni ayting.
2
p, t, s undoshlarining jarangli juftini ayting.
3
«Chelak» so‘zida nechta undosh tovush bor?