62
Sifat yasovchi qo‘shimchalar (1)
Darslik: 3-qism, 46–49-betlar
MaqsadSifat yasovchi -li va -siz qo‘shimchalari yordamida otdan sifat yasash.
Yangi so‘zlar
sifat yasovchi qo‘shimcha · adjective-forming suffixkuchli · strongbaxtsiz · unhappyrangli · colourful
Tushuntirish
-li, -siz, -dor qo‘shimchalari asosga qo‘shilib, yangi sifat yasaydi. -li «bor» ma’nosini beradi: kuch – kuchli (kuchi bor). -siz «yo‘q» ma’nosini beradi: baxt – baxtsiz (baxti yo‘q). Ular otdan Qanday? so‘rog‘iga javob beradigan sifat yasaydi: rang (Nima?) – rangli (Qanday?).
| Asos | -li (bor) | -siz (yo‘q) |
|---|---|---|
| suv | suvli | suvsiz |
| hunar | hunarli | hunarsiz |
| tuz | tuzli | tuzsiz |
kuch + -li = ?
Qo‘shimchani qo‘shib, yangi so‘zni ko‘ring
📚 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Kutubxonada bola rasmli kitobni so‘radi. Kitobda rasm bor yoki yo‘qligini bir so‘z bilan aytdi.
Kim ishlatadi
Kitob sotuvchilar, kutubxonachilar
Bugun sinab ko‘ring
Atrofingizdagi bir narsaning nimasi bor yoki yo‘qligini bir so‘z bilan ayting.
Namunalar
aql – aqlli; nur – nurli; hunar – hunarli; tuz – tuzli.
nur – nursiz; baxt – baxtsiz; kuch – kuchsiz; meva – mevasiz.
Sinfda faoliyat
«Sifat fabrikasi»: bolalar ot kartochkasini oladi (tuz, rang, nur) va -li yoki -siz qo‘shib sifat yasaydi, so‘ng u bilan birikma tuzadi.
Mashq
1
Sifat yasang: -li bilan: rang, kuch; -siz bilan: nur, baxt.
rangli, kuchli; nursiz, baxtsiz
2
Gapda -li qo‘shimchali sifatni toping: Aqlli bola savolga javob berdi.
aqlli (aql + li)
3
«Nursiz» so‘zining asosi va qo‘shimchasi:
nur – asos; -siz – sifat yasovchi