95
Bo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llarni mustahkamlash
Darslik: 4-qism, 54–55-betlar
MaqsadBo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llarni mustahkamlash: matnda topish, almashtirish, ma’noni solishtirish.
Yangi so‘zlar
almashtirish · switchingsolishtirish · comparingtagiga chizish · to underlinematn · text
Tushuntirish
Matndagi fe’llarni topib, har biriga nima qildi? yoki nima qilmadi? deb savol beramiz. Bo‘lishli fe’lni bo‘lishsizga aylantirganda ma’no qarama-qarshi bo‘ladi: Qor yog‘di – Qor yog‘madi. Har safar -ma fe’l asosidan keyin yoziladi va zamon qo‘shimchasi o‘zgarmaydi: kelyapti – kelmayapti, ishladi – ishlamadi.
| Bo‘lishli | Bo‘lishsiz |
|---|---|
| Qor yog‘di. | Qor yog‘madi. |
| Qush uchyapti. | Qush uchmayapti. |
Qaysi guruhga kiradi?
☑️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Sumka tayyorlashda bola kerakli narsalarni tekshirdi. Qaysi birini solmaganini topib, uni qo‘shdi.
Kim ishlatadi
Ombor xodimlari, uchuvchilar
Bugun sinab ko‘ring
Bugungi rejangizdan hali bajarilmagan bir ishni «…madi» bilan ayting.
Namunalar
Kuz keldi. Barglar sarg‘ayib tushdi. Yomg‘ir yog‘madi.
Qush uchyapti. Mushuk uxlamayapti.
Sinfda faoliyat
«Qarama-qarshi matn»: guruh 3 gaplik matn yozadi, ikkinchi guruh uni bo‘lishsiz fe’llar bilan qayta yozadi.
Mashq
1
Bo‘lishli fe’lni toping: Opam non yopdi, ammo shirinlik pishirmadi.
yopdi (pishirmadi – bo‘lishsiz)
2
Bo‘lishli qiling: yugurmadi, yozmayapti.
yugurdi, yozyapti
3
Bitta gapni bo‘lishli va bo‘lishsiz yozing.
Masalan: Men sut ichdim. Men sut ichmadim.