ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Gap, tinish belgilari va tuslanish

Darslar 101–103 · 3 ta dars · M.E. Toirova (1-qism); D.D. Baynazarova, M.E. Toirova (2- va 4-qism); D.D. Baynazarova (3-qism). Ona tili 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
101

Gap. Gapda tinish belgilarining qo‘llanilishi

Darslik: 4-qism, 70–73-betlar
MaqsadGap nima ekanini va gapda tinish belgilari qanday qo‘yilishini bilish; ega va kesim.
Yangi so‘zlar
gap · sentencetinish belgilari · punctuation marksega · subjectkesim · predicate
Tushuntirish

Tugallangan fikrni bildirgan so‘z yoki so‘zlar birikmasi gap deyiladi. Gap bosh harf bilan boshlanadi, oxirida nuqta (.), so‘roq (?) yoki undov (!) belgisi qo‘yiladi. Sanalgan bir xil so‘zlar orasiga vergul qo‘yiladi: olma, nok, uzum. Gapning bosh bo‘laklari – ega va kesim. Ega kim? nima? so‘rog‘iga, kesim nima qildi? nima qiladi? nima qilmoqchi? so‘roqlariga javob bo‘ladi: Bola o‘qidi. (ega – bola, kesim – o‘qidi.)

Gap oxiridagi belgi
GapBelgi
Daraxtlar gulladi.
Soat necha bo‘ldi?
Qanday chiroyli!
Yaxshibolaertalabkitobo‘qiydi.egakesimto‘ldiruvchianiqlovchihol

A good boy reads a book in the morning.

ega · kesim · to‘ldiruvchi · aniqlovchi · hol

⏹️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bola yozgan gapiga nuqta qo‘ymadi. O‘rtog‘i qayerda gap tugashini bilmay, o‘qishda qiynaldi.

Kim ishlatadi

Yozuvchilar, shoirlar

Bugun sinab ko‘ring

Yozgan bir gapingiz oxiriga mos belgi qo‘yilganini tekshiring.

Namunalar
Savatda olma, nok, uzum bor. Sen nima yeding? Qanday shirin!
Quyosh chiqdi. – ega: quyosh (nima?); kesim: chiqdi (nima qildi?).
Sinfda faoliyat

«Gap chegarasi»: o‘qituvchi tinish belgisiz matn o‘qiydi, bolalar gapni ohang bilan ajratib, nuqta qo‘yadi.

Mashq
1
Tinish belgilarini qo‘ying: ertalab quyosh chiqdi biz bog‘ga bordik
2
Ega va kesimni toping: Bola kuldi.
3
Vergul qo‘ying: Stolda qalam daftar kitob bor.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMomaqaldiroq nega keyin eshitiladi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →