25
Bosh kelishik (1)
Darslik: 2-qism, 14–16-betlar
MaqsadBosh kelishikni, uning so‘roqlarini va belgilarini bilish.
Yangi so‘zlar
bosh kelishik · main caseqo‘shimchasiz · without a suffixega · subjectso‘roq · question
Tushuntirish
Bosh kelishikdagi otga Kim? Nima? yoki Qayer? deb so‘roq beramiz. Bosh kelishikda ot qo‘shimchasiz, ya’ni asl shaklida turadi: bola, qalam, bog‘. Ko‘plikda -lar qo‘shimchasi bilan keladi: bolalar (Kimlar?), qalamlar (Nimalar?). Bosh kelishikdagi ot ko‘pincha gapning egasi bo‘ladi.
Bosh kelishik: qo‘shimchasiz
| Kim? | Nima? | Qayer? |
|---|---|---|
| bola | qalam | bog‘ |
kitob = kitob
Bosh kelishik: kim? nima?
Tartib: o‘zak + ko‘plik + egalik + kelishik
🖼️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Rasm ko‘rgazmasida bola ko‘rsatilgan narsaga «Bu nima?» deb so‘radi. Do‘sti uning nomini aytib javob berdi.
Kim ishlatadi
Muzey xodimlari, o‘qituvchilar
Bugun sinab ko‘ring
Atrofingizdagi bir narsaga ko‘rsatib, nomini ayting.
Namunalar
Bola uxladi. – Kim? bola (bosh kelishik, ega). Quyosh chiqdi. – Nima? quyosh.
Bog‘ gulga burkandi. – Qayer? bog‘. Qushlar sayradi. – Nimalar? qushlar.
Sinfda faoliyat
«Qo‘shimchasiz!»: o‘qituvchi gap o‘qiydi, bolalar bosh kelishikdagi so‘zni topib, uning so‘rog‘ini aytadi.
Mashq
1
Bosh kelishikdagi otni toping: Daraxtda qush sayradi.
qush (Nima?). Daraxtda – o‘rin-payt kelishigida.
2
Bosh kelishik qaysi so‘roqlarga javob beradi?
Kim? Nima? Qayer?
3
Ko‘plikda yozing va so‘roq bering: qush, kitob.
qushlar (Nimalar?), kitoblar (Nimalar?)