☰ Mundarija · Ona tili

Bosh kelishik va e’lon

Darslar 25–27 · 3 ta dars · M.E. Toirova (1-qism); D.D. Baynazarova, M.E. Toirova (2- va 4-qism); D.D. Baynazarova (3-qism). Ona tili 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
25

Bosh kelishik (1)

Darslik: 2-qism, 14–16-betlar
MaqsadBosh kelishikni, uning so‘roqlarini va belgilarini bilish.
Yangi so‘zlar
bosh kelishik · main caseqo‘shimchasiz · without a suffixega · subjectso‘roq · question
Tushuntirish

Bosh kelishikdagi otga Kim? Nima? yoki Qayer? deb so‘roq beramiz. Bosh kelishikda ot qo‘shimchasiz, ya’ni asl shaklida turadi: bola, qalam, bog‘. Ko‘plikda -lar qo‘shimchasi bilan keladi: bolalar (Kimlar?), qalamlar (Nimalar?). Bosh kelishikdagi ot ko‘pincha gapning egasi bo‘ladi.

Namunalar
Bola uxladi. – Kim? bola (bosh kelishik, ega). Quyosh chiqdi. – Nima? quyosh.
Bog‘ gulga burkandi. – Qayer? bog‘. Qushlar sayradi. – Nimalar? qushlar.
Sinfda faoliyat

«Qo‘shimchasiz!»: o‘qituvchi gap o‘qiydi, bolalar bosh kelishikdagi so‘zni topib, uning so‘rog‘ini aytadi.

Mashq
1
Bosh kelishikdagi otni toping: Daraxtda qush sayradi.
2
Bosh kelishik qaysi so‘roqlarga javob beradi?
3
Ko‘plikda yozing va so‘roq bering: qush, kitob.