103
Gapning ifoda maqsadiga ko‘ra turlari
Darslik: 4-qism, 77–79-betlar
MaqsadGaplarni ifoda maqsadiga ko‘ra turlarga ajratish: darak, so‘roq, undov, buyruq.
Yangi so‘zlar
darak gap · statementso‘roq gap · question sentenceundov gap · exclamationbuyruq gap · command
Tushuntirish
Darak gap xabar beradi, oxiriga nuqta qo‘yiladi: Bugun havo issiq. So‘roq gap savol bildiradi, oxiriga so‘roq belgisi qo‘yiladi: Qayerga ketding? Undov (his-hayajon) gap kuchli his bildiradi, oxiriga undov belgisi qo‘yiladi: Qanday go‘zal bahor! Buyruq gap buyuradi yoki iltimos qiladi, ko‘pincha nuqta yoki undov belgisi bilan tugaydi: Darsni boshlang.
Namunalar
Men sut ichdim. Sut ichdingmi? Qanday mazali sut! Sut ich.
Kitobni stolga qo‘ying. – buyruq gap.
Sinfda faoliyat
«Belgi ko‘taring»: o‘qituvchi gap o‘qiydi, bolalar nuqta, so‘roq yoki undov belgisi kartochkasini ko‘taradi.
Mashq
1
Turini ayting: Bu qaysi kitob?
so‘roq gap
2
Belgi qo‘ying: Qanday zo‘r o‘yin
Qanday zo‘r o‘yin!
3
Bitta buyruq gap yozing.
Masalan: Eshikni yoping.