99
Fe’l yasovchi qo‘shimchalarning imlosi (2)
Darslik: 4-qism, 65–67-betlar
MaqsadFe’l yasovchi qo‘shimchalarning imlosi (2): -gan, -kan, -qan o‘tgan zamon qo‘shimchalarining yozilishi.
Yangi so‘zlar
o‘tgan zamon · past tense-gan · past-tense suffix-kan · past-tense suffix after k-qan · past-tense suffix after q
Tushuntirish
-gan, -kan, -qan qo‘shimchalari fe’l asosiga qo‘shilib, o‘tgan zamon fe’lini yasaydi va ish bajarib bo‘linganini bildiradi. Fe’l asosi k bilan tugasa, -kan yoziladi: ek – ekkan, chek – chekkan. Asos q bilan tugasa, -qan yoziladi: chiq – chiqqan, oq – oqqan. Boshqa tovushlardan keyin -gan yoziladi: kel – kelgan, yoz – yozgan, yog‘ – yog‘gan, o‘qi – o‘qigan.
Namunalar
Bobom daraxt ekkan. Opam ko‘ylak tikkan.
Mehmonlar chiqqan. Qor yog‘gan. Bola yozgan.
Sinfda faoliyat
«Uchta guruh»: -gan, -kan, -qan guruhlari o‘z qo‘shimchasiga mos fe’llarni yozadi va qatorni davom ettiradi.
Mashq
1
Qo‘shing: tik + gan / kan.
tikkan
2
Qo‘shing: chiq + gan / qan.
chiqqan
3
Qaysi to‘g‘ri: yog‘kan / yog‘gan?
yog‘gan