100
Fe’llarning kelishik qo‘shimchalari bilan bog‘lanishi
Darslik: 4-qism, 68–69-betlar
MaqsadFe’llarning kelishik qo‘shimchalari bilan bog‘lanishi: fe’lga nimani? kimga? qayerda? qayerdan? savollari.
Yangi so‘zlar
tushum · accusativejo‘nalish · directional caseo‘rin-payt · locativechiqish · ablative
Tushuntirish
Fe’l o‘zi bog‘langan so‘z bilan kelishik qo‘shimchalari orqali bog‘lanadi. Tushum kelishigi: nimani yozdi? – xatni yozdi. Jo‘nalish kelishigi: qayerga bordi? – maktabga bordi. O‘rin-payt kelishigi: qayerda o‘ynadi? – bog‘da o‘ynadi. Chiqish kelishigi: qayerdan keldi? – uydan keldi. Fe’lga savol berib, bog‘langan so‘zni va uning kelishigini topamiz.
| Kelishik | So‘roq | Misol |
|---|---|---|
| tushum | nimani? | xatni yozdi |
| jo‘nalish | qayerga? | do‘konga bordi |
| o‘rin-payt | qayerda? | bog‘da o‘ynadi |
| chiqish | qayerdan? | bozordan keldi |
Qaysi guruhga kiradi?
📦 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
O‘qituvchi bolaga bir narsani qayerga olib borishni aytdi. Savollarga javob olgach, bola adashmadi.
Kim ishlatadi
Kuryerlar, yuk tashuvchilar
Bugun sinab ko‘ring
Topshiriq eshitsangiz, «kimga?» va «qayerdan?» deb aniqlashtirib oling.
Namunalar
Ukam rasmni chizdi. – nimani chizdi? – rasmni (tushum).
Biz bozordan keldik. – qayerdan keldik? – bozordan (chiqish).
Sinfda faoliyat
«Savol zanjiri»: o‘qituvchi fe’l aytadi (ketdi), bolalar bir nechta savol beradi: kim? qayerdan? qayerga? va javob topadi.
Mashq
1
Bog‘langan so‘zni va kelishigini toping: Men maktabga bordim.
maktabga – jo‘nalish kelishigi
2
Fe’lga savol bering: Dadam gazetani o‘qidi.
nimani o‘qidi? – gazetani
3
Gap tuzing: «uydan» + «chiqdi».
Masalan: Bola uydan chiqdi.