33
Jo‘nalish kelishigi (1)
Darslik: 2-qism, 34–36-betlar
MaqsadJo‘nalish kelishigini (-ga, -ka, -qa) bilish va uning so‘roqlarini aniqlash.
Yangi so‘zlar
jo‘nalish kelishigi · directional caseyo‘nalish · directionyurak · heartqishloq · village
Tushuntirish
Jo‘nalish kelishigidagi otga Kimga? Nimaga? Qayerga? deb so‘roq beramiz. Bu kelishik -ga (-ka, -qa) qo‘shimchasi bilan yasaladi. Odatda -ga qo‘shiladi: maktabga, bolaga, tog‘ga. So‘z k bilan tugasa -ka, q bilan tugasa -qa qo‘shiladi: yurakka, qishloqqa. Jo‘nalish kelishigi harakat qayoqqa yoki kimga qaratilganini ko‘rsatadi.
| Savol | Qo‘shimcha | Misol |
|---|---|---|
| Qayerga? | -ga | maktabga, tog‘ga |
| Nimaga? | -ka: k dan keyin | eshikka |
| Kimga? | -qa: q dan keyin | o‘rtoqqa |
bolaga = bola + ga
Jo‘nalish kelishigi: kimga? nimaga?
Tartib: o‘zak + ko‘plik + egalik + kelishik
🎁 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Bola rasmiga «Sinfdoshimga» deb yozdi. Kimga ekani ma’lum bo‘lgach, rasm kerakli odamga yetdi.
Kim ishlatadi
Pochtachilar, kuryerlar
Bugun sinab ko‘ring
Bugun biror narsani uzatayotganda, kimga ekanini ayting.
Namunalar
Kimga? – bolaga. Nimaga? – kitobga. Qayerga? – maktabga, tog‘ga, qishloqqa.
Opam ko‘ylakka tugma tikdi. Biz qishloqqa mehmonga bordik.
Sinfda faoliyat
«Qayoqqa?»: o‘qituvchi joy nomini aytadi, bolalar «Men … ga boraman» deb jo‘nalish kelishigi bilan gap tuzadi.
Mashq
1
Jo‘nalish kelishigiga qo‘ying: daryo, yurak, qishloq.
daryoga, yurakka, qishloqqa
2
Jo‘nalish kelishigidagi otni toping: Bolalar bog‘ga yugurdi.
bog‘ga – Qayerga?
3
Qaysi qo‘shimcha to‘g‘ri: ko‘ylakga yoki ko‘ylakka?
ko‘ylakka (k dan keyin -ka)