29
Qaratqich kelishigi (2)
Darslik: 2-qism, 23–25-betlar
MaqsadQaratqich kelishigidagi ot bilan egalik qo‘shimchali otni bog‘lash; -niki shakli.
Yangi so‘zlar
qaratqich · possessor nounegalik qo‘shimchasi · possessive suffix-niki · “belonging to”sinfdosh · classmate
Tushuntirish
Qaratqich kelishigidagi ot bilan birga kelgan ikkinchi ot odatda egalik qo‘shimchasini oladi: bolaning qalami, maktabning hovlisi, Alining akasi. Qaratqich kelishigi qo‘shimchasi -ning bilan egalik qo‘shimchasi birga ishlatiladi. Narsaning kimniki ekanini aytganda -niki ham qo‘llanadi: Bu qalam Dilnozaniki (Kimniki?).
| Qaratqich | Egalikli ot |
|---|---|
| kitobning | muqovasi |
| maktabning | hovlisi |
| Alining | akasi |
Qaysi guruhga kiradi?
📋 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Navbatchi bola doskani artdi. U kimning navbati ekanini ro‘yxatdan o‘qib bildi.
Kim ishlatadi
Hakamlar, jamoa sardorlari
Bugun sinab ko‘ring
Bugun odamlar «kimniki» deb so‘rasa, qanday javob berilishini tinglang.
Namunalar
Kitobning muqovasi qizil. Daftarning sahifasi toza.
Bu sumka Madinaniki. Qo‘shnimizning bog‘i keng.
Sinfda faoliyat
«Juftini top»: kartochkalarda qaratuvchi (maktab, daraxt, bola) va qaralmish (hovli, barg, ota-ona) so‘zlari yozilgan; bolalar juftlarini topib, -ning bilan o‘qiydi.
Mashq
1
Gapni to‘ldiring: (Uy) … eshigi ochiq.
Uyning eshigi ochiq.
2
«Bu daftar Alinikidir.» gapida -niki qanday ma’no beradi?
Daftar Aliga tegishli ekanini.
3
Qaratqich kelishigida gap tuzing: o‘qituvchi, sumka.
Masalan: O‘qituvchining sumkasi stolda turibdi.