ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Qaratqich va tushum kelishigi

Darslar 28–30 · 3 ta dars · M.E. Toirova (1-qism); D.D. Baynazarova, M.E. Toirova (2- va 4-qism); D.D. Baynazarova (3-qism). Ona tili 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
30

Tushum kelishigi (1)

Darslik: 2-qism, 26–28-betlar
MaqsadTushum kelishigini (-ni) bilish va uning so‘roqlarini aniqlash.
Yangi so‘zlar
tushum kelishigi · accusative casefe’l · verbsug‘ormoq · to watero‘rmoq · to reap
Tushuntirish

Tushum kelishigidagi otga Kimni? Nimani? Qayerni? deb so‘roq beriladi. Bu kelishik -ni qo‘shimchasi bilan hosil bo‘ladi: bola – bolani, gul – gulni, bog‘ – bog‘ni. -ni olgan ot fe’l bilan bog‘lanadi: gulni sug‘ordi, kitobni o‘qidi. Harakat kimga yoki nimaga o‘tayotganini ko‘rsatadi.

SavolQo‘shimchaMisol
Kimni?-nio‘qituvchini
Nimani?-nikitobni
Qayerni?-nibog‘ni
kitobo‘zak-nikelishikkitobni

kitobni = kitob + ni

Tushum kelishigi: kimni? nimani?

Tartib: o‘zak + ko‘plik + egalik + kelishik

🚪 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘qituvchi: «Derazani oching, eshikni yoping», dedi. Bola nima qilish kerakligini darrov bildi.

Kim ishlatadi

Qurilishchilar, ustalar

Bugun sinab ko‘ring

Bugun bir ko‘rsatma eshitsangiz, «nimani?» deb so‘rab, nima qilish kerakligini toping.

Namunalar
Kimni? – o‘qituvchini. Nimani? – kitobni. Qayerni? – bog‘ni.
Dehqon bug‘doyni o‘rdi. Ona nonni yopdi.
Sinfda faoliyat

«Harakat kimga?»: bir bola harakatni ko‘rsatadi (gul sug‘orish), boshqalar «Gulni sug‘ordi» deb javob beradi va -ni ni topadi.

Mashq
1
Tushum kelishigiga qo‘ying: gul, daftar, ona.
2
Tushum kelishigidagi otni toping: Bolalar daraxtni ekdi.
3
-ni olgan ot qaysi so‘z turkumi bilan bog‘lanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTuxum do‘konga qanday keladi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →