68
Aql va Davlat
Darslik: 4-qism, 41–44-betlar
MaqsadAql va boylik qiyosini tushunish; masalning ma’nosini sharhlash.
Yangi so‘zlar
aql · wisdom, intellectdavlat · wealthmasal · fabledonishmand · wise man
Tushuntirish
Boylik kerak, lekin aqlsiz boylik ko‘p vaqt saqlanmaydi. Darslikda «Aql va Davlat» xalq ertagi audioertak sifatida berilgan: unda Aql bilan Davlat odamdek bahslashib, qaysi biri kuchliroq ekanini sinashadi. Biz uni takrorlamaymiz, o‘z masalimizni o‘qiymiz. Masal — qisqa, o‘gitli hikoya bo‘lib, unda ko‘pincha hayvonlar yoki narsalar odamdek harakat qiladi. Masalning oxirida uning ma’nosi (g‘oyasi) aytiladi.
Namunalar
«Zag‘izg‘on va Chumoli». Zag‘izg‘on yoz bo‘yi yaltiroq munchoq va tugmalarni yig‘ib, inini to‘ldirdi. Chumoli esa don tashib, omboriga joyladi. Zag‘izg‘on unga kulib: «Mening boyligim yaltiraydi, seniki esa oddiy don», — dedi. Qish kelib, hamma yoqni qor qopladi. Och qolgan Zag‘izg‘on munchoqlarini Chumoliga ko‘rsatib: «Bularni olib, menga don ber!» — dedi. Chumoli unga don berdi, lekin munchoqni olmadi: «Munchoqni yeb bo‘lmaydi», — dedi. Masalning g‘oyasi: aqlsiz yig‘ilgan boylik qiyin kunda yordam bermaydi.
Masal g‘oyasi: aql boylikdan qimmatliroq.
Sinfda faoliyat
«Masal g‘oyasi»: bolalar masalni o‘qib, g‘oyani bir gapda aytadi va unga mos maqol topadi.
Mashq
1
Zag‘izg‘on yoz bo‘yi nima yig‘di?
Yaltiroq munchoq va tugmalarni
2
Chumoli nima yig‘di?
Don
3
Qishda Zag‘izg‘on Chumoliga nima dedi?
«Bularni olib, menga don ber!»
4
Chumoli nega munchoqni olmadi?
Munchoqni yeb bo‘lmaydi.
5
Masalning g‘oyasi nima?
Aqlsiz yig‘ilgan boylik qiyin kunda yordam bermaydi.