25
Soat
Darslik: 2-qism, 38–40-betlar
MaqsadVaqtning qadriga yetishni tushunish; soat turlari va vaqt o‘lchovlarini bilish.
Yangi so‘zlar
soat · clock, hourdaqiqa · minutesoya · shadowqum soati · hourglass
Tushuntirish
Soat vaqtni o‘lchaydi. 1 soatda 60 daqiqa bor, bir kecha-kunduzda esa 24 soat. Qadimda odamlar Quyosh soyasidan foydalangan: bu quyosh soati. Keyin qum soati, so‘ng mexanik soatlar paydo bo‘ldi. Soat strelkalari quyosh soatidagi soya yo‘nalishida, ya’ni chapdan o‘ngga aylanadi. Darslikda Zahro Hasanovaning «Soat» she’ri bor. Biz uni takrorlamaymiz, o‘z matnimizni o‘qiymiz.
Namunalar
«Vaqt boyligi». Qadimda uyi oldida tayoq tikib, uning soyasiga qarab vaqtni bilishardi. Soya qisqa bo‘lsa, peshin bo‘lgan. Hozir esa har birimizning qo‘limizda soat bor. Ammo soat faqat vaqtni ko‘rsatadi, uni qadrlashni biz o‘rganishimiz kerak. Ertalab o‘z vaqtida turgan bola darsga kech qolmaydi. Vaqt yo‘qolsa, uni qaytarib bo‘lmaydi, deydi bobom.
Hisob: 2 soat = 120 daqiqa. 1 kecha-kunduz = 24 soat.
Sinfda faoliyat
«Soya soati»: quyoshli kuni bolalar tayoq soyasi uzunligini ikki marta o‘lchab, o‘zgarishini kuzatadi.
Mashq
1
Qadimda vaqt qanday bilingan?
Tayoq soyasiga qarab
2
Soya qisqa bo‘lsa, qaysi vaqt bo‘lgan?
Peshin
3
1 soatda necha daqiqa bor?
60
4
Bola vaqtni qanday qadrlashni o‘rganadi?
Ertalab o‘z vaqtida turib, darsga kech qolmaydi.
5
Soat turlaridan ikkitasini ayting.
Masalan: quyosh soati, qum soati