12
Transport uzog‘imizni yaqin qiladi
Darslik: 1-qism, 38–41-betlar
MaqsadTransport turlarini (yer, suv, havo; yo‘lovchi va yuk) bilish va tezlik tushunchasini anglash.
Yangi so‘zlar
transport · transporttezlik · speedyuk · cargoyo‘lovchi · passenger
Tushuntirish
Qadimda odamlar uzoq yo‘lga piyoda, otda, tuyada yoki eshakda borgan, keyin aravalar paydo bo‘lgan. 1886-yilda nemis muhandisi Karl Bents benzinda yuradigan birinchi avtomobilni yaratgan. Transport yer, suv va havo transportiga bo‘linadi. Yana yo‘lovchi tashiydigan va yuk tashiydigan transport bor. Transportning muhim xususiyati — tezlik: tez transport bir xil masofaga kam vaqtda yetib boradi. Eng tez transport — samolyot.
Namunalar
Avtobus — yer usti va yo‘lovchi transporti, yuk mashinasi — yer usti va yuk transporti.
Piyoda odam soatiga taxminan 4–5 km yuradi, avtomobil esa ancha tez.
Sinfda faoliyat
Tajriba «G‘ildirak nima uchun kerak?»: kitobdan qiya yo‘l (nishab) yasab, uning tepasidan o‘yinchoq mashinani va bir xil og‘irlikdagi ko‘ndalang yotgan o‘chirg‘ichni qo‘yib yuboring. Qaysi biri uzoqqa yuradi? G‘ildirak ishqalanishni kamaytiradi. Keyin transport rasmlarini 3 guruhga ajrating: yer, suv, havo.
Mashq
1
Birinchi benzinli avtomobilni kim va qachon yaratgan?
Karl Bents, 1886-yilda
2
Havo transportiga 2 ta misol keltiring.
Masalan: samolyot, vertolyot
3
Toshkentdan Samarqandga eng tez nimada borish mumkin?
samolyotda (poyezd ham tez)