ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Nur va soya

Darslar 52–53 · 2 ta dars · O.E. Tigay, Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 2-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, 2023; O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 2-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, 2023
53

Nur va soya

Darslik: 2-qism, 88–90-betlar
MaqsadNur to‘g‘ri chiziq bo‘ylab tarqalishini, soya qanday hosil bo‘lishini, shaffof va shaffof bo‘lmagan jismlarni farqlash.
Yangi so‘zlar
soya · shadowshaffof · transparentto‘siq · obstacletush payti · midday
Tushuntirish

Nur doim to‘g‘ri chiziq bo‘ylab tarqaladi. Yo‘lida to‘siq chiqsa, nur uni aylanib o‘ta olmaydi, shu sababli to‘siq ortida soya hosil bo‘ladi. Soya — nur tushmagan joy. Soyaning kattaligi va shakli yorug‘lik manbayiga va jismga bog‘liq. Ertalab va kechqurun, Quyosh ufqqa yaqin bo‘lganda, soyalar uzun; tush paytida Quyosh tepada bo‘lganda, soyalar qisqa. Shaffof jismlar (oyna, toza suv) nurni o‘tkazadi, ortidagi narsalar ko‘rinadi. Shaffof bo‘lmagan jismlar (tosh, daraxt, kitob) nurni o‘tkazmaydi va soya hosil qiladi.

manbato‘siqsoyaS
☀️soya

O‘rtacha balandlik — o‘rtacha soya

Buyum balandroq bo‘lsa, soyasi ham uzunroq

🌳 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Soya o‘yinida soyangiz sizning orqangizdan yuradi.

Bugun sinab ko‘ring

Yorug‘ joyda qo‘lingiz soyasini toping.

Namunalar
ShaffofShaffof emas
oynatosh
toza suvdaraxt
kitob
Oyna shaffof, devor shaffof emas — shuning uchun deraza qo‘yamiz.
Daraxt soyasi — salqin joy, shuning uchun yozda soyada dam olamiz.
Sinfda faoliyat

Tajribalar: 1) Uchta kartonda bir xil balandlikda teshik oching, ularni teshiklar bir chiziqda bo‘ladigan qilib tizib, fonar nurini yuboring: nur o‘tadi. Bitta kartonni siljitsangiz, nur to‘xtaydi — to‘g‘ri chiziq. 2) Soya teatri: devor oldida fonar yoqib, qo‘l bilan quyon yoki qush soyasini yasang. 3) Ertalab va tushda hovlida o‘z soyangizni bo‘r bilan chizib, uzunligini taqqoslang. Xavfsizlik: fonar nurini hech kimning ko‘ziga tutmang.

Mashq
1
Soya qanday hosil bo‘ladi?
2
Soyalar qachon uzun va qachon qisqa bo‘ladi?
3
Shaffof va shaffof bo‘lmagan jismga 2 tadan misol bering.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliStakandagi kamalakHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →