Nur va soya
Nur doim to‘g‘ri chiziq bo‘ylab tarqaladi. Yo‘lida to‘siq chiqsa, nur uni aylanib o‘ta olmaydi, shu sababli to‘siq ortida soya hosil bo‘ladi. Soya — nur tushmagan joy. Soyaning kattaligi va shakli yorug‘lik manbayiga va jismga bog‘liq. Ertalab va kechqurun, Quyosh ufqqa yaqin bo‘lganda, soyalar uzun; tush paytida Quyosh tepada bo‘lganda, soyalar qisqa. Shaffof jismlar (oyna, toza suv) nurni o‘tkazadi, ortidagi narsalar ko‘rinadi. Shaffof bo‘lmagan jismlar (tosh, daraxt, kitob) nurni o‘tkazmaydi va soya hosil qiladi.
Tajribalar: 1) Uchta kartonda bir xil balandlikda teshik oching, ularni teshiklar bir chiziqda bo‘ladigan qilib tizib, fonar nurini yuboring: nur o‘tadi. Bitta kartonni siljitsangiz, nur to‘xtaydi — to‘g‘ri chiziq. 2) Soya teatri: devor oldida fonar yoqib, qo‘l bilan quyon yoki qush soyasini yasang. 3) Ertalab va tushda hovlida o‘z soyangizni bo‘r bilan chizib, uzunligini taqqoslang. Xavfsizlik: fonar nurini hech kimning ko‘ziga tutmang.