Matn va lug‘at bilan ishlash. Tabrik va hamdardlik matnlari
Tabrik va hamdardlik matnlari nutq odobining muhim janrlaridir. Tabrikda murojaat, tabrik sababi (bayram, tavallud, yutuq), samimiy tilaklar va imzo bo‘ladi; ohang ko‘tarinki, tilaklar esa aniq va qisqa. Hamdardlikda ohang jiddiy va vazmin: murojaat, qayg‘uga sherik ekanlik, marhumning yaxshi fazilatlari va yaqinlariga sabr tilash. Bunday matnlarda siz olmoshini, ayniqsa rasmiy xatlarda, hurmat belgisi sifatida bosh harf bilan yozish mumkin (Sizga, Sizning). Hamdardlikda hazil, qo‘pol so‘z va ortiqcha tafsilot noo‘rin. Matnni yozuvchi adresatning yoshi, kasbi va u bilan munosabatiga moslaydi: do‘stga yozilgan tabrik erkinroq, rasmiy tabrik esa me’yoriy va ixcham bo‘ladi.
| Tabrik | Hamdardlik |
|---|---|
| murojaat | murojaat |
| tabrik sababi | qayg‘uga sherik bo‘lish |
| samimiy tilaklar | tasalli |
| imzo | imzo |
Sinf sardori musobaqada g‘olib bo‘lgan jamoaga qisqa tabrik matni yozdi: murojaat, sabab va bitta tilak. Jamoa uni sinf devoriga osib qo‘ydi.
Tashkilot kotiblari, tadbir boshlovchilari va matbuot xizmati xodimlari tabrik va hamdardlik matnlarini vaziyatga mos yozadi.
Birovga aytmoqchi bo‘lgan minnatdorchilik so‘zlarini uch gapda yozib, ohangi o‘sha kishiga mosligini tekshiring.
«Ikki xat»: juftliklar Navro‘z bayrami munosabati bilan ustozga tabrik va qo‘shnining yaqini vafot etganda hamdardlik matnini 3–4 jumlada yozib, ohangini solishtiradi.