Ortiqcha qo‘shimchalar
Qo‘shimcha fikrni aniqlashtirish uchun kerak; ma’noni takrorlayotgan qo‘shimcha esa hech narsa qo‘shmaydi, faqat gapni og‘irlashtiradi. Eng ko‘p uchraydigan xatolar quyidagilar. Birinchidan, son yoki miqdor so‘zidan keyin ko‘plik qo‘shimchasi: yigirma talaba, bir necha mehmon, har bir o‘quvchi (yigirma talabalar, har bir o‘quvchilar xato). Ammo ko‘plab, barcha, hamma, ko‘pchilik so‘zlari ko‘plikdagi ot bilan keladi: ko‘plab odamlar, barcha o‘quvchilar. Ikkinchidan, ikki marta qo‘llangan ko‘plik yoki egalik qo‘shimchasi. Uchinchidan, daraja qo‘shimchasi bilan «eng» so‘zi: «eng yaxshiroq» emas, eng yaxshi. To‘rtinchidan, fe’l shaklidagi takror: o‘rganilib kelinmoqda o‘rniga o‘rganilib kelmoqda. Beshinchidan, raqam bilan tartib son qo‘shimchasi: 5-inchi sinf emas, 5-sinf. Mumtoz she’riyatda ritm talabiga ko‘ra qisqargan yoki qadimiy shakllar uchrashi mumkin; bu she’riy erkinlik, uni oddiy nutqqa ko‘chirib bo‘lmaydi.
| Ortiqcha | Tuzatilgan | Xato |
|---|---|---|
| o‘nta kitoblar | o‘nta kitob | sondan keyin -lar |
| eng balandroq | eng baland | ikki daraja |
| 3-inchi qavat | 3-qavat | raqamdan keyin -inchi |
Qisqa xabar yuborishdan oldin o‘quvchi uni qayta o‘qib, ortiqcha qo‘shimchalarni olib tashladi. Xabar aniq va qisqa bo‘ldi, o‘qigan odam darrov tushundi.
Muharrirlar, korrektorlar va sarlavha yozuvchilar matndagi ortiqcha qo‘shimchalarni qisqartiradi.
Yozib qo‘ygan bitta gapingizni qayta o‘qib, har bir qo‘shimchaning kerak yoki kerak emasligini tekshirib ko‘ring.
«Tahrirchi»: jamoalar ortiqcha qo‘shimchalarga to‘la 5 qatorli matnni tahrir qiladi; eng ixcham va to‘g‘ri variant g‘olib bo‘ladi.