Nutqda o‘zgaruvchi undoshlar
Undosh tovushlar ham nutqda o‘zgaradi. So‘z oxirida jarangli undosh jarangsizlanadi: ozod – «ozot», mavjud – «mavjut». Jarangsiz undoshdan keyin -di qo‘shimchasi «-ti» kabi eshitiladi (yopdi – «yopti»), n tovushi b yoki p oldida m ga yaqin aytiladi (tanbeh – «tambeh»), ayrim o‘zlashma so‘zlarda v tovushi f ga o‘tadi (avtomat – «aftomat»). Bu o‘zgarishlar imloda aks etmaydi. O‘zbekcha so‘zlarda esa q va k unlidan boshlangan qo‘shimcha oldida g‘ va g ga almashadi, bu yozuvda ham ko‘rinadi: quloq – qulog‘i, bilak – bilagi. Metall, tonna, grammatika kabi o‘zlashma so‘zlar qo‘sh undosh bilan yoziladi, garchi nutqda ular qisqa aytilsa ham.
| Talaffuz | Yozuv | Qoida |
|---|---|---|
| obot | obod | so‘z oxirida jarangli → jarangsiz |
| tushti | tushdi | -di jarangsizdan keyin «ti» |
| oftop | oftob | oxirgi b — «p» |
Yo‘l ko‘rsatkichiga ko‘cha nomi eshitilganicha yozilgan edi, shuning uchun yo‘lovchilar uni ikki xil o‘qidi. Nom imlo bo‘yicha tuzatilgach, hamma bir xil o‘qiydigan bo‘ldi.
Yozuv taxtalarini tayyorlovchilar, xarita tuzuvchilar va diktorlar nomlar bir xil yozilishi va o‘qilishiga e’tibor beradi.
Uyingiz yoki maktabingiz yaqinidagi biror yozuvning imlosiga diqqat bilan qarab, to‘g‘ri yozilganmi, o‘ylab ko‘ring.
«Eshit va ajrat»: o‘qituvchi 8 ta so‘zni talaffuz bilan aytadi; o‘quvchilar ularni ikki ustunga yozadi: «yozuvda aks etadi» va «aks etmaydi».